Boardwalk Empire Dizi İncelemesi

Yasaklar Çağında Para, Güç ve Suç Düzeni

1920’lerin Amerika’sını anlatan yapımlar arasında Boardwalk Empire, dönem atmosferini organize suç, siyaset ve ekonomik çıkar ilişkileriyle bir araya getiren özel bir yere sahiptir. 2010 yılında HBO ekranlarında yayımlanmaya başlayan yapım, teknik olarak bir film değil, beş sezon süren bir televizyon dizisidir. Buna rağmen sinemasal anlatımı, yüksek prodüksiyon kalitesi ve güçlü oyuncu kadrosu nedeniyle uzun metrajlı bir suç filmi etkisi yaratır.

Terence Winter tarafından yaratılan dizi, Amerika Birleşik Devletleri’nde İçki Yasağı dönemi olarak bilinen 1920-1933 yılları arasındaki toplumsal ve ekonomik atmosferi merkezine alır. Alkolün üretimi, satışı ve dağıtımının yasaklanması, tüketim alışkanlığını ortadan kaldırmak yerine çok büyük bir yeraltı ekonomisinin ortaya çıkmasına neden olur. Bu yeni düzenin içinde gangsterler, siyasetçiler, polisler, iş insanları ve kaçakçılar birbirleriyle karmaşık ilişkiler kurar.

Hikâyenin merkezinde ise Atlantic City’nin siyasi ve ekonomik yaşamında olağanüstü nüfuza sahip Enoch “Nucky” Thompson bulunur. Steve Buscemi’nin canlandırdığı karakter, suç dünyasıyla siyaset arasındaki sınırların ne kadar kolay aşılabildiğini gösteren etkileyici bir figüre dönüşür.

Boardwalk Empireı ilgi çekici yapan yalnızca kaçak içki ticareti değildir. Dizi; iktidarın nasıl elde edildiğini, paranın siyasi ilişkileri nasıl dönüştürdüğünü ve kanunların toplumun her kesiminde aynı şekilde uygulanmadığında ortaya nasıl bir düzen çıkabileceğini sorgular.

Boardwalk Empire Nasıl Bir Yapım?

Boardwalk Empire, hikâyesini 1920 yılında başlatır. Amerika’da İçki Yasağı’nın yürürlüğe girmesiyle birlikte alkol yasal piyasadan çıkarılır. Ancak toplumun alkole yönelik talebi sona ermez.

Ortaya çıkan boşluk, organize suç grupları için büyük bir fırsat yaratır.

Yasal olarak satılamayan bir ürün, yeraltında son derece değerli hale gelir. Kaçakçılar alkolü üretmeye, taşımaya ve dağıtmaya başlarken bu ticaretten elde edilen büyük gelir, suç örgütlerinin siyasi bağlantılar kurmasına yardımcı olur. Böylece alkol kaçakçılığı kısa sürede yalnızca suçluların yürüttüğü bir ticari faaliyet olmaktan çıkar.

Siyaset de bu sistemin bir parçası haline gelir.

Atlantic City, dizinin bu ilişkileri göstermek için kullandığı ana mekândır. Kentin eğlence ve turizm merkezi olması, İçki Yasağı’nın yarattığı ekonomik fırsatların burada daha belirgin hale gelmesini sağlar. Gerçek tarihte de Atlantic City, yasak döneminde kaçak içki ticaretinin önemli merkezlerinden biri olmuştu.

Dizinin hikâyesi tam olarak bu tarihsel zeminde şekillenir.

Nucky Thompson’ın Dünyası

Boardwalk Empireın merkezindeki Nucky Thompson, geleneksel gangster karakterlerinden biraz farklıdır.

Onu yalnızca silahlı adamlarıyla hareket eden bir suç lideri olarak değerlendirmek mümkün değildir. Nucky’nin asıl gücü, farklı dünyalar arasında bağlantı kurabilmesinden kaynaklanır. Politik çevrelere ulaşabilir, ekonomik ilişkiler geliştirebilir ve suç dünyasındaki isimlerle aynı masaya oturabilir.

Bu nedenle karakterin sahip olduğu güç, yalnızca fiziksel şiddete dayanmaz.

Nucky’nin dünyasında bilgi, para ve siyasi bağlantılar en az silah kadar önemlidir. Bir şehirde kimin iş yapabileceği, kimin polis tarafından korunacağı veya hangi grubun ekonomik avantaj sağlayacağı gibi konular çoğu zaman resmi kurumların dışında belirlenir.

Steve Buscemi, bu karmaşık karakteri ölçülü bir oyunculukla canlandırır. Nucky’nin sakin tavırlarının arkasındaki tehdit duygusu, karakterin etkisini artırır. Her zaman yüksek sesle konuşmasına veya fiziksel olarak baskın görünmesine gerek yoktur. Çoğu zaman yalnızca bulunduğu ortam bile güç sahibi olduğunu hissettirmeye yeter.

Karakterin tarihsel bir karşılığı da vardır. Nucky Thompson, Atlantic City’nin gerçek siyasi patronlarından Enoch “Nucky” Johnson’dan esinlenilmiştir. Ancak dizideki karakter birebir biyografik bir portre değildir. Gerçek kişiler ve olaylar, dramatik anlatının ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlenmiştir.

İçki Yasağı Neden Bu Kadar Önemli?

Dizinin temelini oluşturan İçki Yasağı, yalnızca bir dönem ayrıntısı değildir. Hikâyedeki hemen hemen bütün ekonomik ve siyasi gelişmelerin arkasında bu düzenleme bulunur.

1920’de başlayan ve 1933’te sona eren yasak döneminde alkolün yasal üretimi, satışı ve dağıtımı ciddi biçimde sınırlandırıldı. Ancak insanların içki tüketme isteği ortadan kalkmadı.

Bu durum klasik bir arz-talep paradoksu yarattı.

Yasal piyasadan çekilen ürün, yasa dışı pazarda daha değerli hale geldi. Kaçakçılar için büyük kazanç kapıları açılırken devletin farklı kurumları bu ticareti engellemeye çalıştı. Fakat yerel düzeydeki yolsuzluklar ve çıkar ilişkileri, yasağın uygulanmasını her yerde aynı ölçüde etkili olmaktan çıkardı.

Boardwalk Empire, işte bu çelişkiyi hikâyenin merkezine yerleştirir.

Diziye göre mesele yalnızca “alkol yasaklandı ve gangsterler ortaya çıktı” kadar basit değildir. Asıl mesele, bir ekonomik talebin yasaklandığında nasıl yeni güç merkezleri yaratabileceğidir.

Atlantic City’nin Rolü

Dizinin başlığındaki “Boardwalk”, Atlantic City’nin kıyı boyunca uzanan ünlü yürüyüş ve eğlence alanına gönderme yapar.

Bu bölge, hikâyenin atmosferinin oluşmasında büyük önem taşır. Bir yanda oteller, eğlence mekânları, gösterişli kıyafetler ve kalabalıklar vardır. Diğer tarafta ise arka sokaklarda yürütülen kaçakçılık faaliyetleri, tehditler ve gizli anlaşmalar bulunur.

Bu karşıtlık dizinin görsel anlatımının temel özelliklerinden biridir.

Atlantic City’nin parlak yüzü ile karanlık ekonomisi yan yana getirilir. Şehir, gündüzleri turistik bir eğlence merkezi gibi görünürken geceleri farklı güç gruplarının çıkar mücadelesine sahne olabilir.

Böylece mekân yalnızca olayların gerçekleştiği bir arka plan olmaktan çıkar. Şehrin kendisi hikâyenin karakterlerinden biri haline gelir.

Gangsterlerin Değişen Dünyası

Boardwalk Empireın dikkat çekici yanlarından biri, organize suçun nasıl kurumsallaştığını göstermesidir.

Başlangıçta farklı suç grupları kendi bölgelerinde hareket ediyor gibi görünür. Fakat kaçak içki ticareti büyüdükçe daha geniş bağlantılara ihtiyaç duyulur.

Üretim başka yerde yapılabilir, ürün farklı bir şehirden getirilebilir ve başka bir bölgede dağıtılabilir. Bu nedenle gangsterlerin yalnızca yerel bağlantılara değil, eyaletler arası ilişkilere de ihtiyacı vardır.

Dizi böylece suç dünyasını küçük grupların mücadelesinden daha büyük bir ekonomik sisteme doğru genişletir.

Hikâyede gerçek suç tarihinden tanınan isimlerin kullanılması da bu yaklaşımı destekler. Al Capone, Lucky Luciano ve Arnold Rothstein gibi tarihsel figürlerden esinlenen karakterler, anlatının kapsamını Atlantic City’nin dışına taşır.

Ancak dizinin amacı tarih ders kitabı olmak değildir. Gerçek olaylar ve kişiler, dramatik yapı içerisinde yeniden yorumlanır.

Siyaset ile Suçun Birbirine Karışması

Boardwalk Empireın en güçlü temalarından biri, suç ile siyaset arasındaki sınırların bulanıklaşmasıdır.

Normal şartlarda siyaset ve organize suç birbirinin karşıtı olarak düşünülebilir. Ancak dizide iki tarafın da birbirine ihtiyaç duyduğu görülür.

Suç dünyası, faaliyetlerini sürdürebilmek için siyasi korumaya ve bürokratik bağlantılara ihtiyaç duyar. Siyasetçiler ise para, nüfuz ve seçim dönemlerinde destek gibi avantajlar elde edebilir.

Bu karşılıklı çıkar ilişkisi, dizinin dramatik yapısını sürekli besler.

Burada önemli olan nokta, yapımın yalnızca gangsterleri suçlayan basit bir anlatı kurmamasıdır. Sistem içerisinde yer alan farklı aktörlerin nasıl birbirlerinden yararlandığı gösterilir.

Bu nedenle dizideki suç, yalnızca sokaklarda gerçekleşen bir eylem değildir. Bazen bir toplantıda, bir anlaşmada veya siyasi bir bağlantıda da karşımıza çıkar.

Terence Winter’ın Anlatım Tarzı

Dizinin yaratıcısı Terence Winter’ın daha önce The Sopranos üzerinde çalışmış olması, Boardwalk Empireın karakter merkezli anlatımında kendisini hissettirir.

Winter, gangsterleri tek boyutlu kötü adamlara dönüştürmek yerine onların kişisel hayatlarına da yer verir. Aile ilişkileri, dostluklar, geçmiş travmalar, hırslar ve kişisel korkular suç dünyasıyla iç içe geçer.

Bu nedenle dizideki karakterler yalnızca “iyi” ve “kötü” şeklinde ayrılmaz.

Bir karakter aynı anda sevgi dolu bir aile bireyi, acımasız bir suçlu veya çıkarcı bir politikacı olabilir. Bu çelişkiler karakterlerin daha gerçekçi görünmesine yardımcı olur.

Senaryoda özellikle diyaloglar önemlidir. Bazı sahnelerde doğrudan çatışma yerine karakterlerin birbirlerine söyledikleri ve söylemedikleri şeyler gerilimi oluşturur.

Bu yaklaşım dizinin temposunu da belirler.

Martin Scorsese Dokunuşu

Boardwalk Empireın sinemasal havasından söz ederken Martin Scorsese’nin projedeki rolünü göz ardı etmek mümkün değildir.

Scorsese, dizinin pilot bölümünü yönetmiş ve yürütücü yapımcı olarak projeye katkıda bulunmuştur. Gangster sinemasının önemli yönetmenlerinden biri olması nedeniyle projeye dahil olması, dizinin daha ilk bölümünden itibaren dikkat çekmiştir.

Ancak Boardwalk Empireı yalnızca “Scorsese tarzı bir dizi” olarak tanımlamak doğru olmaz.

Scorsese’nin suç dünyasını anlatırken kullandığı bazı sinemasal yaklaşımlar dizinin atmosferinde hissedilse de yapımın kimliğini esas olarak Terence Winter’ın uzun soluklu televizyon anlatısı oluşturur.

Televizyon formatı, karakterlerin zaman içerisinde gelişmesine ve ilişkilerin daha ayrıntılı işlenmesine olanak tanır.

Oyuncu Kadrosu

Steve Buscemi’nin Nucky Thompson performansı dizinin en belirgin oyunculuklarından biri olsa da yapımın gücü yalnızca başrole dayanmaz.

Michael Pitt, Jimmy Darmody karakteriyle hikâyenin genç ve daha huzursuz tarafını temsil eder. Kelly Macdonald’ın Margaret Thompson performansı, erkek egemen suç ve siyaset dünyasının dışında kalan karakterlerin yaşadığı baskıları görünür hale getirir.

Michael Shannon’ın canlandırdığı Nelson Van Alden ise daha farklı bir karakter profili ortaya koyar. Michael Kenneth Williams’ın Chalky White yorumu ise dizinin toplumsal kapsamını genişletir.

Oyuncu kadrosunun önemli özelliklerinden biri, karakterlerin yalnızca ana hikâyeyi ilerletmek için kullanılmamasıdır. Her biri dizinin dünyasına farklı bir bakış açısı kazandırır.

Kadın Karakterler ve Toplumsal Değişim

Boardwalk Empire çoğunlukla erkek gangsterler üzerinden tanınsa da kadın karakterlerin hikâyedeki rolü küçümsenemez.

İçki Yasağı dönemi, Amerikan toplumunda kadınların sosyal ve ekonomik konumlarının da değişmeye başladığı bir döneme denk gelir. Dizi bu dönüşümü farklı karakterler üzerinden yansıtır.

Kadın karakterler çoğu zaman erkeklerin kurduğu suç düzeninin yalnızca seyircileri değildir. Kendi kararlarını veren, çıkarlarını koruyan ve içinde bulundukları koşullara göre hareket eden karakterler olarak işlenirler.

Bu yaklaşım, dizinin dünyasını yalnızca gangsterlerin perspektifine sıkıştırmamasını sağlar.

Görsel Dünya ve Dönem Atmosferi

Boardwalk Empireın en güçlü yanlarından biri kesinlikle prodüksiyon tasarımıdır.

1920’lerin Amerika’sını yeniden oluşturmak için kullanılan dekorlar, otomobiller, kostümler, silahlar, tabelalar ve mekânlar dönemin atmosferini güçlü biçimde yansıtır.

Özellikle erkek karakterlerin takım elbiseleri ve kadın karakterlerin döneme özgü kıyafetleri yalnızca estetik bir tercih değildir. Karakterlerin sosyal konumları hakkında da bilgi verir.

Bunun yanında müzik kullanımı da hikâyenin dönem hissini destekler.

Görsel açıdan bakıldığında dizi, izleyiciyi modern dünyadan çıkarıp yaklaşık bir asır öncesine götürmeyi başarır.

Boardwalk Empire’ın Temel Temaları

Diziyi yalnızca gangster hikâyesi olarak değerlendirmek, anlatının önemli bölümünü gözden kaçırmak anlamına gelir.

Güç, hikâyenin temel kavramlarından biridir. Nucky ve çevresindeki karakterler yalnızca para kazanmak istemez; sahip oldukları nüfuzu korumaya çalışırlar.

Sadakat başka bir önemli konudur. Suç dünyasında verilen sözlerin ne kadar süre geçerli olduğu sürekli sorgulanır.

Para ise hemen hemen bütün ilişkilerin arkasındaki görünmez güçtür.

Bunun yanında yasa ve ahlak arasındaki fark da dizinin önemli meselelerinden biridir. Bir davranışın kanunen yasak olması ile toplum tarafından nasıl algılandığı her zaman aynı değildir.

İçki Yasağı’nın kendisi de bu çelişkinin en büyük örneğidir. Devlet alkolü yasaklamış olsa da toplumun önemli bir bölümü tüketmeye devam eder.

Dizi bu durum üzerinden “Kanun ile doğru olan her zaman aynı şey midir?” sorusunu gündeme getirir.

Spoiler Vermeden Boardwalk Empire Değerlendirmesi

Boardwalk Empire, hızlı tempolu bir gangster macerası arayan izleyiciler için zaman zaman ağır ilerleyen bir yapıya sahip olabilir. Çünkü dizi çatışmaların yanı sıra karakterlerin ilişkilerine ve siyasi dengelere de geniş yer verir.

Buna karşılık sabırlı izleyici için oldukça ayrıntılı bir dünya oluşturur.

Yapımın önemli avantajlarından biri, olayları tek bir karakterin gözünden anlatmamasıdır. Gangsterler, siyasetçiler, polisler, kadınlar ve sıradan insanlar aynı dünyanın farklı parçaları olarak işlenir.

Bu nedenle dizinin suç anlayışı da oldukça geniştir.

Şiddet görünür olsa da asıl savaş çoğu zaman silahların konuşmasından önce başlar. Kimin kiminle ittifak kurduğu, kimin hangi bilgiyi bildiği ve hangi karakterin hangi siyasi bağlantıya sahip olduğu en az fiziksel çatışmalar kadar önemlidir.

Bu özellik, Boardwalk Empireı klasik gangster anlatılarından ayıran unsurlardan biridir.

Sonuç

Boardwalk Empire, 2010 yılında başlayan ve 1920’lerin Amerika’sını suç, siyaset ve ekonomik çıkarlar üzerinden yeniden kuran güçlü bir dönem dramasıdır.

Dizinin çıkış noktası İçki Yasağı olsa da anlatı kısa sürede çok daha geniş bir hikâyeye dönüşür. Yasaklanan alkol, yeraltı ekonomisinin büyümesine yol açarken büyük miktarda para ve nüfuzun belirli kişilerin elinde toplanmasına neden olur.

Atlantic City bu sistemin merkezindeki şehir olarak öne çıkar. Nucky Thompson ise siyasi gücün ve suç ekonomisinin aynı kişide nasıl birleşebileceğini gösteren karmaşık bir karakter olarak hikâyenin taşıyıcısı olur.

Terence Winter’ın karakter odaklı senaryosu, Steve Buscemi’nin güçlü performansı, Martin Scorsese’nin projeye katkısı ve ayrıntılı dönem tasarımı bir araya geldiğinde ortaya yalnızca gangsterleri anlatan bir dizi çıkmaz. Boardwalk Empire, aynı zamanda Amerikan toplumundaki siyasi ve ekonomik dönüşümlere bakan bir dönem portresine dönüşür.

Spoiler vermeden değerlendirildiğinde yapımın en önemli özelliği, suç dünyasını romantikleştirmek yerine onun arkasındaki sistemi göstermeye çalışmasıdır. Para, siyasi nüfuz, kişisel çıkar, sadakat ve korku birbirine bağlanırken izleyiciye 1920’lerin Amerika’sında kanunların dışında gelişen alternatif ekonomik düzenin nasıl şekillendiğini gösterir.

Bu yönüyle Boardwalk Empire, dönem dizilerini, organize suç hikâyelerini ve karakter merkezli anlatıları seven izleyiciler için üzerinde durulmayı hak eden uzun soluklu bir yapımdır.