Da Vinci’s Demons Dizi İncelemesi

Leonardo da Vinci’nin Gençliğine Fantastik Bir Bakış

Leonardo da Vinci denildiğinde akla çoğunlukla Mona Lisa, Son Akşam Yemeği, uçan makineler, anatomik çizimler ve Rönesans’ın bilimle sanatı buluşturan sıra dışı dünyası gelir. Ancak Da Vinci’s Demons, bu büyük sanatçının bilinen eserlerinden çok daha önceki dönemine odaklanarak farklı bir Leonardo portresi oluşturur. 2013 yılında izleyiciyle buluşan Da Vinci’s Demons, gerçek tarihsel kişiliklerden ve Rönesans döneminden ilham alan, ancak anlatısını büyük ölçüde kurgu üzerine inşa eden ABD-BK ortak yapımı bir drama ve macera dizisidir.

Türkiye’de Da Vinci’nin Şeytanları adıyla bilinen yapımın merkezinde, henüz genç yaşlarında olan Leonardo da Vinci bulunur. Fakat burada gördüğümüz Leonardo, klasik biyografi kitaplarında karşılaşılan sakin ve mesafeli sanatçıdan oldukça farklıdır. O, sürekli soru soran, yeni şeyler keşfetmeye çalışan, mekanizmaların çalışma prensiplerini çözmeye uğraşan, tehlikeli maceralara atılan ve zekâsını yalnızca sanat alanında değil hayatın hemen her alanında kullanan sıra dışı bir karakterdir.

Dizinin yaratıcılığını ve senaristliğini David S. Goyer üstlenirken Leonardo da Vinci karakterini Tom Riley canlandırır. Kadroda ayrıca Laura Haddock, Elliot Cowan, Lara Pulver ve Blake Ritson gibi oyuncular yer alır. Yapım 2013 yılında başlamış ve üç sezon boyunca devam etmiştir.

Önemli bir noktayı baştan belirtmek gerekir: Da Vinci’s Demons bir film değil, televizyon dizisidir. Ayrıca yapım, Leonardo da Vinci’nin gerçek hayatını anlatan klasik bir biyografik drama olarak değerlendirilmemelidir. Gerçek tarihsel figürleri, olayları ve Rönesans atmosferini temel alan dizi, bunları fantastik ve macera ağırlıklı bir hikâyenin içinde yeniden yorumlar.

Bu nedenle aşağıdaki inceleme spoiler içermez.

Da Vinci’s Demons nasıl bir dizi?

Da Vinci’s Demons, 15. yüzyıl İtalya’sını hikâyesinin merkezine yerleştirir. Dönemin siyasi çekişmeleri, dini otoriteleri, soylu aileleri, savaş hazırlıkları ve bilimsel gelişmeleri Leonardo’nun kişisel hikâyesiyle iç içe geçirilir.

Leonardo henüz gençtir ancak zihni döneminin çok ötesinde fikirlerle doludur. Onu diğer insanlardan ayıran en önemli özelliklerden biri, gördüğü hiçbir şeyi olduğu gibi kabul etmemesidir. Bir makinenin nasıl çalıştığını, insan bedeninin nasıl işlediğini veya gökyüzünün hangi sırları sakladığını öğrenmek ister.

Bu merak, dizinin temel hareket noktalarından biridir.

Leonardo’nun bilimsel düşüncesi, sanat yeteneği ve mühendislik konusundaki ilgisi onu dönemin güçlü insanlarının dikkatini çeken bir figüre dönüştürür. Böylece kişisel merakları zamanla Floransa’nın siyasi ve askeri mücadeleleriyle kesişmeye başlar.

Dizinin hikâyesi yalnızca Leonardo’nun icatlarından oluşmaz. Gizemli olaylar, politik oyunlar, tehlikeli görevler ve geçmişten gelen sırlar da anlatının önemli parçalarıdır.

Tarihsel Leonardo yerine kurgusal kahraman

Da Vinci’s Demons’ın belki de en önemli özelliği, Leonardo da Vinci’yi tarih kitaplarındaki haliyle kullanmamasıdır.

Dizinin Leonardo’su, gerçek Leonardo’nun bilinen özelliklerinden yola çıkılarak oluşturulmuş kurgusal bir kahramandır. Gerçek hayatta ressam, mühendis, anatomist, mucit ve bilimsel araştırmacı olarak öne çıkan Leonardo, dizide bütün bu özelliklerine ek olarak son derece aktif bir maceracı şeklinde tasarlanır.

Bu nedenle karakterin bazı yönleri modern aksiyon kahramanlarını hatırlatır.

Leonardo’nun olağanüstü zekâsı, onun karşılaştığı sorunları çözmesini sağlayan en büyük silahıdır. Fakat dizinin onu yalnızca “dahi” olarak tanımlamakla yetinmemesi önemli bir avantajdır. Karakterin merak duygusu, başarısızlıkları, ilişkileri ve kişisel çatışmaları da hikâyeye dahil edilir.

Böylece Leonardo’nun dehası bir bilgi listesi şeklinde değil, dramatik olayların içinde gösterilir.

Tom Riley’nin Leonardo yorumu

Dizinin merkezindeki karakteri başarıyla taşıyabilmek kolay değildir. Leonardo da Vinci, dünya tarihinin en fazla bilinen sanatçılarından biridir. Dolayısıyla izleyicinin zihninde zaten güçlü bir Leonardo imajı bulunur.

Tom Riley’nin performansı ise bu imajı tamamen değiştirmeye çalışmak yerine daha genç ve hareketli bir yorum ortaya koyar.

Riley’nin Leonardo’su kendine güvenen, zaman zaman ukala davranabilen, kadınlarla ilişkilerinde rahat, tehlikeden çekinmeyen ve sürekli yeni bir şey öğrenmek isteyen bir karakterdir. Onun için bilgi, yalnızca akademik bir merak konusu değildir. Bilgi aynı zamanda hayatta kalmanın ve çevresindeki dünyayı değiştirebilmenin aracıdır.

Bu nedenle karakter, bir ressamın biyografisinden ziyade macera dizisinin başkahramanı gibi hareket eder.

Leonardo’nun zihninin çalışma biçimi de dizinin görsel anlatımında önemli yer tutar. Karakter bir problemle karşılaştığında izleyici onun düşüncelerini ve olası çözümlerini görsel olarak takip edebilir. Bu teknik, Leonardo’nun zihnindeki yaratıcılığı dramatik bir unsura dönüştürür.

Rönesans’ın karanlık ve hareketli yüzü

Da Vinci’s Demons’ın dünyası yalnızca sanat eserlerinin ve görkemli sarayların bulunduğu romantik bir Rönesans tasviri değildir.

Dizide Floransa, büyük siyasi hesaplaşmaların yaşandığı bir güç merkezi olarak gösterilir. Soylu aileler kendi çıkarlarını korumaya çalışırken dini otoriteler de dönemin toplumunda büyük bir etkiye sahiptir.

Leonardo’nun bu dünyadaki konumu oldukça ilginçtir. O bir aristokrat değildir. Aynı zamanda yalnızca bir sanatçı olarak da hareket etmez. Zekâsı ve üretme kapasitesi onu siyasi güçlerin ilgisini çeken bir kişiye dönüştürür.

Özellikle Medici ailesi, dizinin siyasi tarafında önemli bir yere sahiptir. Leonardo’nun çevresindeki karakterler aracılığıyla sanat ve siyasetin birbirinden bağımsız olmadığı gösterilir.

Rönesans’ın bilimsel ve kültürel yükselişi kadar güç mücadeleleri de hikâyenin önemli bir parçasıdır.

Leonardo’nun icatları ve bilim tutkusu

Dizinin en eğlenceli taraflarından biri, Leonardo’nun fikirlerinin hikâyenin doğal bir parçası haline getirilmesidir.

Leonardo bir makine tasarlarken veya yeni bir araç geliştirirken yalnızca bir mucit olarak gösterilmez. Onun yaratıcılığı, karşılaştığı sorunların çözümünde doğrudan kullanılır.

Bu noktada yapım, Leonardo’nun tarihsel mirasını modern izleyiciye aktarmak konusunda etkili bir yöntem kullanır.

Gerçek Leonardo’nun defterlerinde yer alan uçuş makineleri, çeşitli mekanik sistemler ve mühendislik çalışmaları, karakterin dizideki kişiliğinin oluşmasına katkı sağlar. Ancak bunların kullanım biçimi tarihsel gerçeklikten ziyade dramatik anlatının ihtiyaçlarına göre şekillendirilmiştir.

Bu nedenle dizide gördüğümüz teknolojik fikirlerin tamamını gerçek Leonardo’nun yaşam öyküsünün parçası olarak kabul etmek doğru değildir.

Gizemli kitap ve macera duygusu

Da Vinci’s Demons’ı sıradan bir dönem dramasından ayıran temel unsurlardan biri de gizem duygusudur.

Leonardo’nun bilgi arayışı, gizemli olaylar ve kayıp bilgilerle bağlantılı bir maceraya dönüşür. Özellikle Book of Leaves adı verilen gizemli kitap, dizinin ilk sezonundaki önemli unsurlardan biridir.

Bu noktadan itibaren hikâye yalnızca Floransa’nın siyasi dünyasında ilerleyen bir drama olmaktan çıkar. Leonardo’nun karşılaştığı sırlar, daha büyük bir maceranın kapısını aralar.

Dizinin “Demons” yani “Şeytanlar” adını kullanması da bu gizemli atmosferle bağlantılıdır. Buradaki şeytan kavramı yalnızca dini anlamda düşünülmemelidir. Leonardo’nun zihnindeki karanlık sorular, bilinmeyenler ve insanın bilgiye ulaşma arzusunun beraberinde getirdiği tehlikeler de bu başlığın sembolik tarafını oluşturur.

Sanat ile bilimin aynı hikâyede buluşması

Leonardo da Vinci’yi benzersiz yapan özelliklerden biri, sanat ile bilim arasında kesin bir sınır görmemesiydi. Da Vinci’s Demons da bu özelliği karakterin temel yapı taşlarından biri olarak kullanır.

Leonardo için resim yapmak, insan anatomisini incelemek veya mekanik bir düzenek tasarlamak farklı dünyalar değildir. Bunların tamamı evreni anlama çabasının parçalarıdır.

Dizi bu açıdan Leonardo’nun çok yönlülüğünü izleyiciye hissettirmeyi başarır.

Karakterin sanatçı kimliği ile mucit tarafı arasında sürekli bir bağlantı vardır. Gözlem yeteneği hem sanatsal üretiminde hem de bilimsel araştırmalarında kullanılır.

Bu durum, dizinin Leonardo’yu yalnızca “çok zeki bir adam” şeklinde tanımlamasının önüne geçer. Onun asıl gücü, farklı alanlardan edindiği bilgileri bir araya getirebilmesidir.

Politik entrikalar anlatıyı genişletiyor

Leonardo’nun macerası yalnızca kişisel bir arayış olarak kalmaz. Dönemin siyasi ortamı giderek hikâyenin daha önemli bir parçasına dönüşür.

Floransa’nın güçlü aileleri arasındaki ilişkiler, Leonardo’nun konumunu doğrudan etkiler. Sanat ve bilim alanındaki yetenekleri, siyasi güçlerin dikkatinden kaçmaz.

Bu durum dizinin önemli bir fikrini ortaya çıkarır: Bilgi yalnızca aydınlanmanın değil, aynı zamanda iktidarın da aracıdır.

Leonardo’nun geliştirdiği teknolojiler savaşlarda kullanılabilir. Onun bilgisi siyasi planların parçası haline gelebilir. Dolayısıyla karakter bir yandan özgürce öğrenmek isterken diğer yandan sahip olduğu yeteneklerin başkaları tarafından nasıl kullanılabileceğiyle karşı karşıya kalır.

Bu çatışma, dizinin tarihsel atmosferini güçlendiren unsurlardan biridir.

Görsel dünya ve prodüksiyon

Da Vinci’s Demons, 2010’lu yılların televizyon yapımlarında görülen yüksek prodüksiyon anlayışını Rönesans atmosferiyle birleştirir.

Kostümler, dekorlar, saraylar, sokaklar ve çalışma alanları dizinin dönem hissini destekler. Bunun yanında Leonardo’nun icatlarının gösterildiği sahnelerde görsel efektlerden yararlanılır.

Özellikle Leonardo’nun zihnindeki mekanik fikirlerin görselleştirilmesi, dizinin kendine özgü anlatım tarzını oluşturur.

Ancak görsel ihtişamın tarihsel doğrulukla aynı şey olmadığı unutulmamalıdır. Yapımın amacı gerçek 15. yüzyıl Floransa’sını belgesel titizliğiyle yeniden kurmak değildir. Daha çok izleyicinin dikkatini canlı tutacak, stilize edilmiş bir Rönesans dünyası yaratılır.

Aksiyon tarafı diziyi farklılaştırıyor

Da Vinci’s Demons’ın temposu, klasik dönem dizilerinden daha yüksektir.

Leonardo’nun yalnızca çalışma masasında oturup çizimler yaptığı bir yapım izlemeyiz. Karakter sık sık fiziksel tehlikelerin, siyasi komploların ve çeşitli maceraların içine girer.

Kılıç dövüşleri, takip sahneleri ve çeşitli tehlikeler hikâyenin hareketli kalmasına yardımcı olur.

Bu yaklaşım bazı izleyiciler açısından dizinin en eğlenceli tarafı olabilirken tarihsel gerçekliğe önem verenler için fazla abartılı bulunabilir. Çünkü Leonardo’nun gerçek yaşamıyla dizideki maceracı karakter arasında ciddi bir mesafe vardır.

Ancak yapımın zaten tarihsel bir belgesel olma iddiası bulunmadığı düşünüldüğünde, bu tercih dizinin fantastik tonuyla uyumludur.

Dizinin güçlü yönleri

Da Vinci’s Demons’ın en güçlü taraflarından biri, Leonardo da Vinci gibi herkes tarafından tanınan bir karakteri farklı bir bakış açısıyla ele almasıdır.

Yapım, Leonardo’nun yalnızca ressam yönüne odaklanmak yerine onun mühendislik, bilim, mekanik ve keşif merakını da hikâyenin merkezine yerleştirir.

Tom Riley’nin enerjik performansı karakterin gençlik dönemini inandırıcı biçimde taşır. Dizinin görsel dünyası ise anlatının fantastik tarafını destekler.

Bunun yanında Rönesans Floransa’sının siyasi yapısının hikâyeye dahil edilmesi, yapımın yalnızca Leonardo’nun kişisel maceralarından oluşmasını engeller.

Gizem, aksiyon, bilim, tarih ve fantastik kurgu bir araya geldiğinde ortaya kendine özgü bir tür karışımı çıkar.

Tarihsel doğruluk konusunda beklentiyi doğru belirlemek gerekiyor

Da Vinci’s Demons hakkında en fazla tartışılan konulardan biri tarihsel doğruluktur.

Dizide gerçek kişiler ve tarihi dönemler kullanılsa da anlatının önemli bölümü kurmacadır. Leonardo’nun yaşı, ilişkileri, karşılaştığı olaylar ve bazı karakterlerle bağlantıları dramatik amaçlarla yeniden şekillendirilmiştir.

Bu nedenle diziyi izlerken “Leonardo da Vinci’nin gerçek gençliği böyle miydi?” sorusuna cevap aramak yerine “Leonardo da Vinci’den esinlenen fantastik bir hikâye nasıl olurdu?” sorusuyla yaklaşmak daha doğru olacaktır.

Bu ayrım yapıldığında dizinin yaratıcı tercihleri daha anlaşılır hale gelir.

Da Vinci’s Demons kimlere hitap ediyor?

Rönesans dönemini konu alan yapımlardan hoşlanan, ancak klasik tarih dramalarından daha hareketli bir anlatı arayan izleyiciler için Da Vinci’s Demons dikkat çekici bir seçenek olabilir.

Özellikle Leonardo da Vinci, tarihi gizemler, fantastik kurgu, siyasi entrikalar ve aksiyon bir arada ilgi çekiyorsa dizi farklı bir deneyim sunar.

Buna karşılık tamamen gerçek olaylara dayanan bir Leonardo biyografisi arayan izleyicilerin beklentilerini farklı tutması gerekir.

Dizinin temel amacı tarih dersini görsel bir biçimde anlatmak değil, Leonardo’nun dehasını fantastik bir maceranın motoruna dönüştürmektir.

Sonuç: Gerçek Leonardo değil, alternatif bir Leonardo

Da Vinci’s Demons, Leonardo da Vinci’nin hayatını birebir anlatan bir biyografi değil; onun kişiliğinden, eserlerinden ve Rönesans döneminden ilham alan alternatif bir tarih-fantastik maceradır.

Dizinin en dikkat çekici başarısı, Leonardo’nun bilimsel merakını ve yaratıcı zekâsını aksiyonla birleştirebilmesidir. Tom Riley’nin yorumuyla genç Leonardo; sanatçı, mucit, araştırmacı ve maceracı kimliklerini aynı karakter üzerinde buluşturur.

Yapımın tarihsel gerçeklikten uzaklaştığı noktalar ise aynı zamanda onun kurgu dünyasının temelini oluşturur. Bu nedenle Da Vinci’s Demons, Leonardo da Vinci’nin gerçek yaşam öyküsünü öğrenmek için değil, tarihin en büyük dahilerinden birinin gençliğini fantastik bir perspektiften yeniden düşünmek için izlenmelidir.

Dizi, Rönesans’ı yalnızca tabloların ve sarayların dünyası olarak sunmak yerine bilgi, iktidar, savaş, bilim ve keşfin birbirine karıştığı hareketli bir çağ olarak resmeder. Leonardo ise bu dünyanın tam ortasında, sahip olduğu merakın peşinden giden sıra dışı bir kahraman olarak konumlandırılır.

Sonuçta Da Vinci’s Demons, tarihsel gerçeklik konusunda özgür davranmasına rağmen kendine ait görsel ve anlatısal kimlik oluşturmayı başaran, Leonardo da Vinci’yi alışılmış biyografi kalıplarından çıkarıp macera merkezli bir kahramana dönüştüren dikkat çekici bir dönem dizisidir.Sigourney Weaver Kimdir?