Isaak Magiton Kimdir?

Sovyet sinemasının özellikle çocuklara ve gençlere yönelik yapımlarıyla tanınan yönetmenlerinden Isaak Magiton, sinema kariyerini farklı türlerde gerçekleştirdiği çalışmalarla şekillendirmiş önemli bir isimdir. Çocukların dünyasını, hayal gücünü, arkadaşlık ilişkilerini, spor sevgisini ve macera duygusunu beyaz perdeye taşıyan Magiton, Sovyetler Birliği döneminde gelişen çocuk sinemasının dikkat çeken yönetmenleri arasında yer almıştır. Yönetmenliğinin yanı sıra senaristlik ve sinema yazarlığı da yapan sanatçı, uzun yıllar boyunca sinema sektöründe farklı görevler üstlenmiştir.

Özellikle Nikolay Nosov’un öykülerinden uyarlanan 1965 yapımı Fantazyory (Фантазёры) filmiyle yönetmenlik kariyerine başlayan Magiton, sonraki yıllarda çocuk ve aile izleyicilerine hitap eden çeşitli yapımlara imza atmıştır. Svistat vsekh naverkh!, Ni slova o futbole ve Tsentrovoy iz podnebesya gibi filmleri, onun sinema anlayışının farklı yönlerini ortaya koymuştur.

Yalnızca uzun metrajlı filmleriyle değil, Sovyet televizyon ve mizah kültürünün önemli yayınlarından olan Fitil ve Yeralash için hazırladığı kısa yapımlarla da tanınan yönetmen, çocukların sanatsal gelişimine yönelik çalışmalar gerçekleştirmiştir. Peki, Isaak Magiton kimdir? Nerede doğmuştur, sinemaya nasıl başlamıştır ve hangi filmleri yönetmiştir? İşte Sovyet sinemasının deneyimli yönetmenlerinden Isaak Magiton’un hayatı, kariyeri ve eserleri hakkında merak edilenler.

Isaak Magiton Kimdir?

Isaak Magiton, Sovyetler Birliği döneminde yetişmiş Rus sinema yönetmeni, senarist ve sinema yazarıdır. 29 Ağustos 1922 tarihinde Kırım’ın Simferopol kentinde dünyaya gelmiştir. Bazı biyografik kaynaklarda doğum tarihi 1923 olarak da gösterilmektedir. 13 Aralık 2009 tarihinde Moskova’da hayatını kaybeden sanatçı, özellikle çocuk filmleri alanındaki çalışmalarıyla tanınmıştır.

Meslek hayatının önemli bir bölümünü Maksim Gorki Çocuk ve Gençlik Filmleri Stüdyosu’nda geçiren Magiton, Sovyet sinemasının farklı dönemlerine tanıklık etmiştir. Yönetmenliğe geçmeden önce ikinci yönetmen olarak çeşitli film projelerinde görev almış, bu süreçte dönemin deneyimli sinemacılarıyla çalışma fırsatı bulmuştur.

1965 yılında çektiği Fantazyory ile bağımsız yönetmenlik kariyerine başlayan Magiton, sonraki yıllarda çocukların ilgisini çeken hikâyelere yönelmiştir. Macera, spor, komedi ve aile temalarını bir araya getiren yapımları, onun sinema dünyasındaki temel çalışma alanlarını oluşturmuştur.

Magiton’un mesleki kimliği yalnızca yönetmenlikle sınırlı değildir. Sovyet mizah kültürünün önemli yayınları arasında bulunan Fitil ve Yeralash için hazırladığı kısa filmler, onun televizyon ve kısa film alanındaki üretkenliğini de göstermektedir.

Çocukluk Yılları ve Eğitim Hayatı

Isaak Magiton’un çocukluk yılları, Sovyetler Birliği’nin toplumsal ve kültürel dönüşümler yaşadığı bir döneme denk gelmiştir. Simferopol’de dünyaya gelen yönetmen, gençlik yıllarında akademik eğitime yönelmiştir. Sinemaya doğrudan bir başlangıç yapmayan Magiton, üniversite eğitimi için Moskova’ya gitmiş ve Moskova Devlet Üniversitesi’nin (MGU) Coğrafya Fakültesi’nde öğrenim görmeye başlamıştır.

Ancak İkinci Dünya Savaşı’nın başlaması, onun eğitim hayatında önemli bir kırılmaya neden olmuştur. Üniversite öğrenimini sürdürdüğü sırada savaş koşulları nedeniyle eğitimine ara vermek zorunda kalmıştır.

1943 yılında Kızıl Ordu’ya katılan Magiton, tank keşif birliklerinde subay olarak görev yapmıştır. Savaş yıllarında yaşadığı deneyimler, hayatının sonraki dönemlerinde önemli bir yer tutmuştur. Cephede görev yapması, farklı insanları ve toplumsal koşulları yakından tanımasına imkân sağlamıştır.

Magiton’un askerlik dönemi, yalnızca biyografisinde yer alan tarihsel bir ayrıntı değildir. Savaş sonrasında sinemaya yönelen sanatçının yaşam deneyimlerini anlamak açısından da önemlidir. Genç yaşta karşılaştığı zorluklar, onun mesleki hayatında karşılaşacağı engellere rağmen çalışmalarını sürdürmesinde etkili olmuştur.

Sinema Eğitimine Geçişi ve İlk Mesleki Deneyimleri

Savaşın sona ermesinin ardından Isaak Magiton, akademik hayatını farklı bir alanda sürdürmeye karar vermiştir. Coğrafya eğitiminin ardından ilgisini sinemaya yönelten sanatçı, Sovyetler Birliği’nin en önemli sinema eğitim kurumlarından biri olan Gerasimov Sinematografi Enstitüsü’ne (VGIK) girmiştir.

Yönetmenlik eğitimi aldığı bu kurumda, dönemin önemli sinema eğitimcilerinden Sergey Gerasimov’un öğrencileri arasında yer almıştır. Ancak eğitim süreci beklediği kadar kolay ilerlememiştir. Çeşitli nedenlerle öğrenimine ara vermek zorunda kalan Magiton, VGIK’ten mezuniyetini ancak yaklaşık 15 yıl sonra tamamlayabilmiştir.

Bu dönemde bir yandan eğitimine devam ederken diğer yandan sinema sektöründe çalışmaya başlamıştır. Maksim Gorki Stüdyosu’nda ikinci yönetmen olarak görev yapması, mesleki deneyim kazanmasını sağlamıştır.

İkinci yönetmenlik, bir filmin hazırlık ve çekim süreçlerinin koordinasyonunda önemli sorumluluklar içeren bir görevdir. Oyuncuların yönlendirilmesi, çekim programının düzenlenmesi ve yönetmenin sanatsal tercihleri doğrultusunda çalışmaların yürütülmesi bu görev alanının parçalarıdır.

Magiton, bu deneyim sayesinde sinema üretiminin yalnızca kamera karşısında gerçekleşen sanatsal bir faaliyet olmadığını, aynı zamanda ciddi bir organizasyon ve ekip çalışması gerektirdiğini öğrenmiştir.

İkinci Yönetmenlik Dönemi ve Önemli İş Birlikleri

Isaak Magiton’un bağımsız yönetmenlik kariyerinden önce gerçekleştirdiği çalışmalar, sinema dünyasında kendisine önemli bağlantılar kazandırmıştır. Özellikle Sovyet sinemasının tanınmış yönetmenleriyle aynı projelerde görev alması, onun mesleki gelişiminde etkili olmuştur.

Magiton’un ikinci yönetmen olarak katkıda bulunduğu yapımlar arasında 1961 tarihli Kogda derevya byli bolshimi (Ağaçlar Büyükken), 1959 yapımı Foma Gordeyev ve 1960 tarihli Leon Garros ishchet druga gibi filmler bulunmaktadır.

Bu projelerde dönemin önemli sinema sanatçılarıyla çalışma fırsatı yakalamıştır. Özellikle oyuncuların keşfedilmesi ve film projelerine kazandırılması konusunda dikkat çekici bir yaklaşım sergilemiştir.

Yönetmenin daha sonraki yıllarda verdiği röportajlarda Yuri Nikulin ile olan dostluğundan söz etmesi, sinema dışındaki insan ilişkilerine de önem verdiğini göstermektedir. Nikulin’i henüz geniş kitleler tarafından tanınmadığı dönemde tanıyan Magiton, oyuncuyu ilk yönetmenlik denemesi olan Fantazyory filminde de değerlendirmiştir.

Oleg Borisov ve Semyon Farada gibi oyuncuların sinema dünyasındaki gelişimlerine katkıda bulunan Magiton, yalnızca film çeken bir yönetmen değil, aynı zamanda yetenekleri keşfetmeye çalışan bir sinema insanı olarak da anılmıştır.

Yönetmenlik Kariyerinin Başlangıcı: Fantazyory (1965)

Isaak Magiton’un ilk bağımsız yönetmenlik çalışması, 1965 yılında gösterime giren Fantazyory filmidir. Nikolay Nosov’un çocuklara yönelik öykülerinden uyarlanan yapım, yönetmenin kariyerinde önemli bir başlangıç noktası olmuştur.

Film, çocukların hayal dünyasını, arkadaşlık ilişkilerini ve gerçekle hayal arasındaki sınırları ele alan bir anlatı üzerine kuruludur. Nosov’un edebiyatında sıkça karşılaşılan mizah, çocukça merak ve gündelik yaşamdan çıkarılan eğlenceli durumlar, sinemaya uyarlanırken de korunmuştur.

Magiton, bu filmde çocuk karakterlerin dünyasını yetişkinlerin bakış açısından değerlendirmek yerine onların düşünce biçimlerini ve duygularını ön plana çıkarmıştır.

Fantazyory, yönetmenin ilerleyen yıllarda geliştireceği sinema anlayışının ilk örneklerinden biri olarak değerlendirilebilir. Çocukların doğal davranışlarını, arkadaşlıklarını ve hayal güçlerini merkeze alan film, Sovyet çocuk sinemasının dikkat çeken yapımları arasında yer almıştır.

Ayrıca bu film, Magiton’un Yuri Nikulin ile gerçekleştirdiği iş birliği açısından da önemlidir. Yönetmenin oyuncularla kurduğu yakın ilişkiler, sonraki projelerinde de etkisini göstermiştir.

Çocuk Sinemasında Macera ve Eğlence: Svistat Vsekh Naverkh! (1970)

Magiton’un yönetmenlik kariyerinde öne çıkan yapımlardan biri 1970 yılında çekilen Svistat vsekh naverkh! (Herkes Güverteye!) filmidir.

Çocuklara yönelik macera türündeki bu Sovyet yapımı, genç karakterlerin heyecan dolu deneyimlerini ve arkadaşlık ilişkilerini konu edinir. Filmin temelinde macera duygusu, dayanışma ve çocukların birlikte hareket etme becerileri bulunmaktadır.

Denizcilik ve keşif temaları üzerinden ilerleyen yapım, çocuk izleyicilerin ilgisini canlı tutmayı amaçlayan hareketli bir anlatı sunar.

Magiton’un bu filmdeki yaklaşımı, çocuk sinemasının eğlendirici yönünü ön plana çıkarmaktadır. Karakterlerin karşılaştıkları durumlar, onların cesaretlerini ve sorumluluk duygularını geliştiren deneyimler olarak değerlendirilir.

Film, yönetmenin yalnızca edebiyat uyarlamalarıyla ilgilenmediğini, özgün macera anlatıları üzerinden de çocuk izleyicilere ulaşmayı hedeflediğini göstermektedir.

Futbol Temalı Yapımı: Ni Slova O Futbole (1973)

Isaak Magiton’un 1973 yılında yönettiği Ni slova o futbole (Futbol Hakkında Tek Kelime Yok), spor temasını çocuk sinemasıyla birleştiren yapımlardan biridir.

Futbolun Sovyet toplumunda geniş bir ilgi alanına sahip olması, bu tür filmlerin çocuk izleyiciler açısından da karşılık bulmasını sağlamıştır.

Magiton, bu yapımda sporun yalnızca fiziksel mücadeleden ibaret olmadığını, aynı zamanda arkadaşlık, disiplin, takım ruhu ve sorumluluk gibi değerlerle bağlantılı olduğunu ortaya koyan bir yaklaşım benimsemiştir.

Çocuk ve genç karakterlerin sporla kurduğu ilişki, filmin temel anlatı unsurlarından birini oluşturur. Rekabetin yanı sıra birlikte hareket etmenin ve ortak hedefler doğrultusunda çaba göstermenin önemi de hikâyenin genel çerçevesinde yer alır.

Bu çalışma, Magiton’un çocukların günlük yaşamında önemli bir yere sahip olan etkinlikleri sinemaya taşıma konusundaki ilgisini ortaya koymaktadır.

Tsentrovoy iz Podnebesya (1975) ve Spor Komedisi

Magiton, 1975 yılında Tsentrovoy iz podnebesya (Gökyüzünden Gelen Pivot) adlı yapımı yönetmiştir. Spor ve komedi unsurlarını bir araya getiren film, basketbol dünyası etrafında şekillenen bir anlatıya sahiptir.

Basketbolun temel unsurlarından biri olan pivot pozisyonu, filmin başlığında da kendisini göstermektedir. Sporun gençler üzerindeki etkisi, takım çalışması ve kişisel gelişim gibi konular, yapımın genel yaklaşımını belirler.

Magiton’un spor temalı filmlerinde dikkat çeken nokta, sportif mücadeleyi yalnızca müsabaka sonuçları üzerinden değerlendirmemesidir. Karakterlerin birbirleriyle ilişkileri, kişisel hedefleri ve takım içerisindeki konumları da anlatının önemli parçalarıdır.

Bu açıdan Tsentrovoy iz Podnebesya, yönetmenin genç izleyicilere yönelik sinema anlayışının farklı bir örneğidir.

Vesennyaya Olimpiada, ili Nachalnik Khora (1979)

1979 yılında çekilen Vesennyaya Olimpiada, ili Nachalnik Khora (Bahar Olimpiyatları veya Koro Şefi), Magiton’un aile ve çocuk sineması alanındaki çalışmalarından biridir.

Filmin başlığı, spor ve müzik gibi farklı etkinliklerin bir araya geldiği eğlenceli bir anlatıya işaret etmektedir. Çocukların okul yaşamı, grup çalışmaları ve sosyal ilişkileri, bu tür yapımların temel temaları arasında yer alır.

Magiton’un sinema anlayışında çocukların bireysel özellikleri kadar topluluk içerisindeki davranışları da önemlidir. Birlikte hareket etmek, farklı yetenekleri değerlendirmek ve ortak bir hedefe ulaşmak, yönetmenin çocuk merkezli anlatılarında sıkça karşılaşılan unsurlardır.

Bu film, yönetmenin 1970’li yıllardaki üretim döneminin son önemli çalışmalarından biri olarak değerlendirilebilir.

Beş Kaçırılmış Keşiş: Pyat Pokhishchennykh Monakhov (1991)

Isaak Magiton’un bilinen son uzun metrajlı yönetmenlik çalışması, 1991 yılında gösterime giren Pyat Pokhishchennykh Monakhov (Beş Kaçırılmış Keşiş) filmidir.

Komedi, macera ve aile türlerini bir araya getiren yapım, yönetmenin önceki çocuk filmlerinden farklı bir hikâye dünyasına sahiptir.

1991 yılı, Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecine girdiği ve ülkenin siyasi, ekonomik ve kültürel yapısında önemli değişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Bu nedenle film, Sovyet sinemasının son yıllarındaki üretim ortamı içerisinde de değerlendirilebilir.

Magiton’un bu çalışması, yönetmenlik kariyerinde uzun bir aradan sonra gerçekleştirdiği son önemli sinema projelerinden biri olmuştur.

Fitil ve Yeralash Dergilerindeki Çalışmaları

Isaak Magiton’un sinema kariyerinin önemli bir bölümü, uzun metrajlı filmlerin dışında gerçekleştirdiği kısa yapımlardan oluşmaktadır.

Yönetmen, Sovyetler Birliği’nde yayımlanan Fitil adlı mizah dergisi için çok sayıda kısa film hazırlamıştır. Toplumsal olayları, gündelik yaşamın aksaklıklarını ve insan davranışlarını mizahi bir yaklaşımla ele alan Fitil, dönemin önemli hiciv yayınlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Magiton’un bu projelerde görev alması, onun komedi anlatımındaki deneyimini geliştirmiştir. Kısa süre içerisinde bir hikâye oluşturmak, karakterleri tanıtmak ve etkili bir mizahi sonuç ortaya çıkarmak, bu yapımların temel özellikleri arasındadır.

Yönetmenin diğer önemli çalışmaları ise Yeralash adlı çocuk mizah dergisiyle bağlantılıdır. Çocukların günlük yaşamından kesitler sunan, okul hayatını ve arkadaşlık ilişkilerini eğlenceli bir biçimde ele alan bu yapım, Sovyet televizyon kültürünün önemli parçalarından biri olmuştur.

Magiton’un yaklaşık 30 Yeralash bölümü ve çok sayıda Fitil hikâyesi için çalıştığı aktarılmaktadır.

Bu çalışmalar, onun sinema kariyerinin yalnızca birkaç uzun metrajlı filmle değerlendirilmemesi gerektiğini göstermektedir.

Sinema Anlayışı ve Yönetmenlik Tarzı

Isaak Magiton’un yönetmenlik anlayışının merkezinde çocuklar, gençler, arkadaşlık, spor ve macera bulunmaktadır. Filmlerinde gündelik yaşamdan alınan olayları eğlenceli bir anlatımla birleştirmiş, izleyicilerin kolayca bağ kurabileceği karakterler yaratmaya çalışmıştır.

Yönetmenin eserlerinde dikkat çeken özelliklerden biri, çocuk karakterleri hikâyenin yalnızca yardımcı unsurları olarak kullanmamasıdır. Çocukların düşünceleri, kararları ve kendi aralarındaki ilişkileri anlatının temelini oluşturur.

Magiton’un komedi anlayışı da bu yaklaşımın önemli bir parçasıdır. Mizahı yalnızca güldürmek için kullanılan bir araç olarak değerlendirmek yerine karakterlerin davranışlarından ve gündelik yaşamın doğal çelişkilerinden yararlanmıştır.

Spor temalı filmlerinde ise disiplin, dayanışma ve ekip ruhu gibi değerleri öne çıkarmıştır. Bu yaklaşım, Sovyet çocuk sinemasının eğitici ve eğlendirici özelliklerini bir araya getiren gelenekle uyumludur.

Yönetmenin kısa filmlerde edindiği deneyim de anlatım tarzının gelişmesinde etkili olmuştur. Kısa süre içerisinde güçlü bir hikâye oluşturma becerisi, uzun metrajlı çalışmalarında da kendisini hissettirmiştir.

Ödülleri ve Kültürel Çalışmaları

Isaak Magiton, sinema alanındaki çalışmalarının yanı sıra çocukların kültürel ve sanatsal gelişimine yönelik faaliyetlerde de bulunmuştur.

Özellikle uluslararası çocuk sineması etkinlikleriyle yakından ilgilenmiş ve uzun yıllar boyunca Artek Uluslararası Çocuk Film Festivali’nde çocuk jürisinin çalışmalarına öncülük etmiştir.

Yaklaşık 17 yıl boyunca sürdürdüğü bu görev, Magiton’un sinemayı yalnızca profesyonel bir üretim alanı olarak görmediğini, genç kuşakların sanatsal gelişiminde de önemli bir araç olarak değerlendirdiğini göstermektedir.

Sanatçı, 1999 yılında Rusya Federasyonu’nun Onurlu Sanat Emekçisi unvanına layık görülmüştür. Ayrıca Kırım Özerk Cumhuriyeti’nin kültür alanındaki çalışmaları nedeniyle takdir edilen isimler arasında yer almıştır.

İkinci Dünya Savaşı sırasında gösterdiği hizmetler nedeniyle çeşitli madalyalarla da ödüllendirilmiştir. Bunlar arasında II. Derece Vatanseverlik Savaşı Nişanı ve Askerî Liyakat Madalyası bulunmaktadır.

Kitapları ve Yazarlık Çalışmaları

Isaak Magiton’un sanatsal faaliyetleri sinemayla sınırlı kalmamıştır. Yönetmen, yaşamı ve mesleki deneyimleri üzerine kitaplar da kaleme almıştır.

2000 yılında yayımlanan Kinoprobа adlı eseri, sinema dünyasındaki deneyimlerini ve meslek hayatına ilişkin değerlendirmelerini yansıtan çalışmalarından biridir.

2007 yılında yayımlanan Snilsya mne sad… (Bana Bir Bahçe Hayal Oldu…) adlı kitabı da onun yazarlık alanındaki üretiminin önemli bir parçasıdır.

Bu eserler, Magiton’un yalnızca kamera arkasında çalışan bir sinemacı olmadığını, yaşadığı dönemi ve mesleki birikimini yazılı olarak da aktarmak istediğini göstermektedir.

Özellikle uzun yıllar boyunca farklı yönetmenlerle çalışmış olması, Sovyet sinemasının gelişimini içeriden gözlemleme fırsatı sunmuştur. Kitapları, bu deneyimin kişisel hatıralar ve değerlendirmeler aracılığıyla gelecek kuşaklara aktarılması açısından önem taşımaktadır.

Isaak Magiton’un Filmografisi

Yönetmenin sinema kariyeri boyunca gerçekleştirdiği önemli çalışmalar kronolojik olarak şu şekilde sıralanabilir:

Bunların dışında Fitil ve Yeralash için hazırladığı kısa yapımlar da Magiton’un filmografisinin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır.

Isaak Magiton Ne Zaman Öldü?

Isaak Magiton, 13 Aralık 2009 tarihinde Moskova’da 87 yaşında hayatını kaybetmiştir. Ölümünün ardından Sovyet ve Rus sinema çevrelerinde, özellikle çocuk sinemasına yaptığı katkılar ve uzun yıllara dayanan mesleki deneyimi hatırlanmıştır.

Sanatçının vefatı, çocuk sineması alanında uzun yıllar görev yapmış deneyimli bir yönetmenin kaybı olarak değerlendirilmiştir. Magiton, hayatının son dönemlerinde de çocuk sineması etkinlikleriyle ilgilenmeye devam etmiş, genç izleyicilerin sanatsal faaliyetlere katılımını desteklemiştir.

Geride bıraktığı filmler, kısa sinema çalışmaları ve kitapları, onun kültürel mirasının temel parçalarını oluşturmaktadır.

Isaak Magiton’un Sinema Tarihindeki Yeri ve Mirası

Isaak Magiton’un sinema kariyerini değerlendirirken yalnızca yönettiği uzun metrajlı filmlere odaklanmak yeterli değildir. Yönetmenin asıl önemi, çocuk ve gençlik sinemasının farklı alanlarında uzun yıllar boyunca sürdürdüğü üretim faaliyetlerinde ortaya çıkmaktadır.

1960’lı yıllardan 1990’lı yıllara uzanan kariyeri, Sovyetler Birliği’nin kültürel ve toplumsal değişimlerine tanıklık eden bir dönemi kapsamaktadır. Bu süreçte çocukların dünyasını merkeze alan hikâyeler üretmiş, spor ve macera gibi farklı konuları sinemaya taşımıştır.

Fantazyory ile başlayan yönetmenlik yolculuğu, Svistat vsekh naverkh! ve Ni slova o futbole gibi yapımlarla gelişmiş, Pyat Pokhishchennykh Monakhov ile uzun metrajlı sinema alanındaki son önemli çalışmalarından birine ulaşmıştır.

Magiton’un Yeralash ve Fitil için hazırladığı kısa filmler de Sovyet televizyon tarihinin mizah ve çocuk eğlencesi geleneği içerisinde değerlendirilmelidir.

Yönetmenin bir başka önemli özelliği, sinemaya yalnızca eserler kazandırmakla yetinmemesi ve çocukların sanatsal gelişimine yönelik çalışmalarda da bulunmasıdır. Artek’teki çocuk jürisi faaliyetleri, onun bu alandaki uzun soluklu katkısının göstergelerindendir.

Sonuç olarak Isaak Magiton, Sovyet çocuk sinemasının gelişiminde rol oynayan, farklı türlerde eserler üreten ve mesleki deneyimini genç kuşaklara aktaran bir yönetmen olarak hatırlanmaktadır. Filmleri, dönemin çocukluk anlayışını, toplumsal değerlerini ve eğlence kültürünü yansıtan sinema örnekleri arasında yer almaktadır. Özellikle çocukların hayal gücünü ve gündelik yaşamlarını merkeze alan yapımları, onun sinema tarihindeki yerini korumasını sağlamaktadır.

Fantazyory Film İncelemesi

Bilgi notu: Isaak Magiton’un doğum tarihi bazı kaynaklarda 29 Ağustos 1922, bazılarında ise 1923 olarak geçmektedir. Makalede biyografik kaynaklarda daha yaygın biçimde kullanılan 1922 tarihi esas alınmıştır.