Kitap

Rus edebiyatının dünya çapında tanınan eserleri arasında yer alan Palto, Ukrayna kökenli Rus yazar Nikolay Vasilyeviç Gogol tarafından kaleme alınmış ve 1842 yılında yayımlanmış bir kısa hikâyedir. Rusça özgün adı Şinel (Шинель) olan eser, ilk bakışta sıradan bir devlet memurunun gündelik yaşamını anlatan sade bir anlatı gibi görünür. Ancak hikâyenin arka planında yoksulluk, toplumsal sınıflar arasındaki uçurum, bürokrasinin insan üzerindeki baskısı ve bireyin toplum içindeki değeri gibi önemli meseleler bulunur.

Latin Amerika edebiyatının dünya çapında tanınan en önemli temsilcilerinden Gabriel García Márquez’in kaleme aldığı Kırmızı Pazartesi, okuru yalnızca bir cinayetin izini sürmeye değil, insanların bildikleri bir felaket karşısında neden sessiz kaldıklarını sorgulamaya davet eden etkileyici bir romandır. İlk kez 1981 yılında yayımlanan eser, İspanyolca özgün adıyla Crónica de una muerte anunciada, Türkçede ise Kırmızı Pazartesi adıyla okurla buluşmuştur. Kitabın adı, daha ilk bakışta anlatının merkezindeki çelişkiye dikkat çeker: Yaklaşan bir ölümün herkes tarafından bilinmesine rağmen bu ölümün önüne geçilememesi.

Matematik ve fizik arasındaki güçlü bağlantılardan birini ortaya koyan Huygens-Steiner Teoremi, özellikle dönme hareketlerinin incelenmesinde kullanılan temel mekanik ilkelerden biridir. Paralel eksen teoremi olarak da bilinen bu kural, bir cismin kütle merkezinden geçen eksene göre eylemsizlik momenti bilindiğinde, aynı cisme paralel olan başka bir eksene göre eylemsizlik momentinin hesaplanmasını sağlar. Böylece karmaşık cisimlerin dönme hareketleri, daha kolay hesaplanabilen geometrik ve fiziksel büyüklükler üzerinden incelenebilir.

Matematik tarihinde bazı bilim insanları, geliştirdikleri formüllerle olduğu kadar problemlere yaklaşım biçimleriyle de iz bırakmıştır. İsviçreli matematikçi Jakob Steiner, geometrik şekiller arasındaki ilişkileri inceleyen çalışmaları ve sentetik geometri alanındaki başarılarıyla bu isimlerden biridir. 19. yüzyılda yaşamış olan Steiner, matematiksel problemlerin yalnızca cebirsel hesaplamalarla değil, şekillerin yapısını ve birbirleriyle olan bağlantılarını anlamaya dayanan yöntemlerle de çözülebileceğini göstermiştir.

Bilim tarihinin gelişiminde bazı araştırmacılar, ortaya koydukları fikirlerle yalnızca yaşadıkları dönemi değil, kendilerinden sonraki yüzyılları da etkiler. Hollandalı matematikçi Christiaan Huygens, bu isimlerin başında gelir. Matematiksel hesaplamaları fiziksel gözlemlerle birleştiren Huygens; astronomi, optik, mekanik ve olasılık teorisi alanlarında yaptığı çalışmalarla bilimsel düşüncenin ilerlemesine önemli katkılar sağlamıştır.

Türk edebiyatında bazı şairler duyguları, bazıları düşünceleri, bazıları ise yaşadıkları dönemin aksayan yönlerini şiir aracılığıyla anlatır. Şair Eşref, üçüncü grupta yer alan ve özellikle hicivleriyle edebiyat tarihinde kendine özgü bir konum edinen isimlerden biridir. İnsanların zaaflarını, devlet yönetimindeki sorunları ve toplumda yaygınlaşan çıkar ilişkilerini keskin bir mizahla ele alan Eşref, şiiri yalnızca estetik bir uğraş olarak görmemiş, onu eleştiri ve itiraz aracı olarak da kullanmıştır.

Tiyatro, insanın kendisini, içinde yaşadığı toplumu ve iktidarla kurduğu ilişkiyi anlamlandırdığı en eski sanat dallarından biridir. Sahnedeki bir karakterin yaşadığı çatışma, kimi zaman bireysel bir dramı anlatırken kimi zaman da belirli bir dönemin hukuk anlayışını, ahlaki değerlerini ve siyasal düzenini görünür kılar. Fransız akademisyen Christian Biet, tiyatroyu bu çok yönlü yapısıyla ele alan ve sahne sanatlarının tarihsel gelişimini estetik, edebiyat ve toplumsal düşünceyle ilişkilendiren önemli araştırmacılardan biridir.

İngiliz edebiyatının 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyılın ilk yarısına uzanan döneminde farklı türlerde eserler veren Robert Smythe Hichens, gazetecilik, müzik eleştirmenliği, roman yazarlığı ve kısa öykü alanlarındaki çalışmalarıyla tanınan çok yönlü bir edebiyatçıdır. Toplumun seçkin kesimlerini gözlemleyen, insan ilişkilerindeki çelişkileri hiciv yoluyla ortaya koyan ve farklı coğrafyaların kültürel atmosferini eserlerine taşıyan Hichens, özellikle The Green Carnation adlı romanıyla edebiyat tarihinde kendine özgü bir yer edinmiştir.

Alman edebiyatının en özgün, aynı zamanda en fazla tartışılan düşünür-yazarlarından biri olan Ernst Jünger, yaşadığı çağın siyasi çalkantılarını, savaşların insan üzerindeki etkilerini ve modern uygarlığın ortaya çıkardığı değişimleri eserlerine taşıyan önemli bir isimdir. Birinci Dünya Savaşı'nda cephede savaşmış, İkinci Dünya Savaşı sırasında askerî görev üstlenmiş ve Avrupa'nın iki büyük savaş arasındaki dönüşümüne yakından tanıklık etmiştir.

Peter Benchley, gerilim ve macera edebiyatının tanınmış Amerikalı yazarlarından biridir. Denizlerin bilinmeyen dünyasını, insanın doğa karşısındaki savunmasızlığını ve korkunun toplum üzerindeki etkilerini eserlerine taşıyan Benchley, özellikle Jaws romanıyla uluslararası üne kavuşmuştur. 1974 yılında yayımlanan bu kitap, yalnızca çok satan bir roman olmakla kalmamış, 1975 yılında Steven Spielberg tarafından sinemaya uyarlanmasıyla popüler kültürün kalıcı eserlerinden biri hâline gelmiştir.