So B. It Film İncelemesi

Geçmişin Cevaplarını Arayan Bir Çocuğun Hikâyesi

Bazı aile hikâyeleri, geçmişte yaşananların bugünü nasıl şekillendirdiğini göstermek için büyük dramatik olaylara ihtiyaç duymaz. Bazen tek bir kelime, unutulmuş bir anı ya da cevapsız kalmış bir soru, yıllardır kapalı duran kapıların açılmasına neden olabilir. 2016 yapımı So B. It tam da böyle bir hikâyeden yola çıkıyor.

Stephen Gyllenhaal tarafından yönetilen film, Garry Williams’ın senaryosuyla Sarah Weeks’in 2004 yılında yayımlanan aynı adlı romanını sinemaya taşıyor. Başrollerde Talitha Bateman, Jessie Collins, Alfre Woodard, John Heard, Jacinda Barrett, Dash Mihok ve Cloris Leachman gibi oyuncular bulunuyor.

İlk bakışta genç bir kızın ailesiyle ilgili bilinmeyenleri öğrenme çabasını anlatan film, ilerledikçe kimlik, aidiyet, aile, hafıza ve sevgi gibi daha kapsamlı konulara yöneliyor. Üstelik bunu klasik bir gizem filmi gibi değil, karakterlerinin duygularına odaklanan sakin bir drama anlayışıyla gerçekleştiriyor.

So B. It filminin hikâyesi

Filmin merkezinde 12 yaşındaki Heidi bulunuyor. Heidi, annesi Sophia ile birlikte yaşayan, çevresindeki dünyayı dikkatle gözlemleyen bir genç kızdır. Annesinin iletişim kurmakta yaşadığı zorluklar nedeniyle Heidi’nin çocukluğu diğer çocuklardan biraz farklı biçimde gelişmiştir.

Onların hayatında bir başka önemli kişi ise komşuları Bernadette’dir. Bernadette, Heidi’nin büyüme sürecinde anne-kızın yanında olan ve aile yaşamlarının önemli bir parçasına dönüşen bir karakterdir.

Heidi’nin hayatı görünüşte düzenli bir şekilde devam ederken annesinin geçmişiyle ilgili bazı sorular giderek daha fazla dikkatini çekmeye başlar. Özellikle annesinin kullandığı ve Heidi’nin anlamını tam olarak çözemediği bazı kelimeler, genç kızın merakını tetikler.

Bu noktada Heidi, geçmiş hakkında daha fazla bilgi edinmek ister. Elindeki sınırlı ipuçlarından hareketle ailesinin geçmişini araştırmaya başlaması, onu alışık olduğu çevrenin dışına çıkarır.

Ancak bu araştırma yalnızca “Geçmişte ne oldu?” sorusunun cevabını bulmaya yönelik değildir. Heidi için asıl mesele, öğrendiği bilgilerin kendi hayatıyla nasıl bağlantılı olduğunu anlayabilmektir.

Filmin hikâyesini spoiler vermeden değerlendirdiğimizde, So B. It’in temel çatışmasının bir aile sırrından çok, geçmiş ile bugün arasındaki bağlantıyı keşfetme çabası olduğunu söylemek mümkün.

Çocuk gözünden anlatılan bir aile dramı

Filmin anlatımını farklılaştıran en önemli unsurlardan biri, hikâyenin merkezine bir çocuğun yerleştirilmesi.

Heidi yetişkinlerin geçmişte aldığı kararların sonuçlarıyla yüzleşirken olaylara kendi yaşının getirdiği merakla yaklaşıyor. Bu nedenle seyirci de hikâyedeki birçok gelişmeyi Heidi’nin bilgi düzeyi üzerinden keşfediyor.

Bu tercih filmin gizem duygusunu güçlendiriyor. Çünkü seyirci, yetişkin karakterlerin bildiği her şeyi en başından öğrenmiyor. Heidi’nin karşılaştığı kişiler ve elde ettiği yeni bilgiler, hikâyenin parçalarını yavaş yavaş tamamlıyor.

Bununla birlikte film, Heidi’yi yalnızca olayları takip eden bir çocuk olarak göstermiyor. Genç kızın kendi hayatıyla ilgili kararlar almaya başlaması, karakter gelişiminin temelini oluşturuyor.

Onun yolculuğu ilerledikçe çocukluk ile yetişkin dünyası arasındaki sınır da giderek belirsizleşiyor. Heidi, bir yandan ailesinin geçmişini anlamaya çalışırken diğer taraftan kendi kimliğini tanımlamaya başlıyor.

Talitha Bateman’ın taşıdığı başrol

So B. It büyük ölçüde Talitha Bateman’ın canlandırdığı Heidi karakterinin omuzlarında yükseliyor. Çünkü hikâyenin duygusal merkezi doğrudan onun etrafında şekilleniyor.

Bateman, Heidi’nin merakını, kararlılığını ve zaman zaman yaşadığı duygusal karmaşayı filmin genel tonuna uygun biçimde yansıtıyor. Karakterin çocukça merak ile erken yaşta üstlenmek zorunda kaldığı sorumluluk arasında gidip gelmesi, performansın önemli noktalarından biri.

Heidi’nin en dikkat çekici özelliği ise geçmişi yalnızca kendisi için araştırmaması. Annesini anlamaya çalışması, yaptığı araştırmaya daha duygusal bir boyut kazandırıyor.

Dolayısıyla karakterin motivasyonu sadece “Benim geçmişim ne?” sorusundan ibaret değil. Bunun yanında “Annem kimdi, neler yaşadı ve bugünkü hayatımız nasıl oluştu?” gibi sorular da giderek önem kazanıyor.

Bu açıdan Talitha Bateman’ın performansı, filmin çocuk karakter merkezli yapısının inandırıcılığını destekleyen temel unsurlardan biri haline geliyor.

Bernadette ve Alfre Woodard’ın etkisi

Alfre Woodard’ın canlandırdığı Bernadette, hikâyenin en önemli yetişkin karakterlerinden biri.

Bernadette’in Heidi’nin hayatındaki yeri, klasik bir komşu figürünün çok ötesine geçiyor. O, genç kızın büyüme sürecinde güvenebildiği ve ailesinin hayatında özel bir yere sahip olan bir kişi.

Woodard, karakteri aşırı dramatik bir biçimde yorumlamak yerine daha doğal bir oyunculuk çizgisi tercih ediyor. Böylece Bernadette’in Heidi’ye yönelik ilgisi ve koruyucu tavrı, filmin genel duygusal atmosferiyle uyum sağlıyor.

Bernadette üzerinden film önemli bir noktaya da dikkat çekiyor: Aile kavramı yalnızca biyolojik bağlardan oluşmuyor. İnsanların birbirleri için yaptıkları, zor zamanlarda yan yana durmaları ve yıllar boyunca kurdukları güven de aile hissinin oluşmasında etkili olabiliyor.

Sophia karakteri ve farklı iletişim biçimleri

Jessie Collins’in canlandırdığı Sophia, filmin en hassas karakterlerinden biri. Onun iletişim kurma biçimi, Heidi’nin dünyayı ve kendi geçmişini anlamlandırmasını doğrudan etkiliyor.

Film, Sophia üzerinden iletişimin sadece kelimelerle sınırlı olmadığını da gösteriyor. İnsanlar bazen konuşarak, bazen davranışlarıyla, bazen de sessizlikleriyle birbirlerine bir şeyler anlatabiliyor.

Heidi’nin annesini anlamaya çalışması bu nedenle hikâyenin duygusal tarafını güçlendiriyor. Çünkü genç kızın aradığı cevapların önemli bir bölümü yalnızca geçmişte yaşanan olaylarla değil, annesiyle kurduğu ilişkiyle de bağlantılı.

Bu durum filmin aile dramı tarafını belirginleştiriyor.

Geçmişin peşinden gitmek

Filmin ana temalarından biri geçmişi öğrenme isteği.

Heidi için geçmiş, yalnızca geride kalmış olaylardan oluşmuyor. Geçmişte yaşananların bugününü nasıl şekillendirdiğini anlamaya çalışıyor. Bu nedenle geçmişe yönelik merakı, zaman içerisinde kendi kimliğiyle ilgili bir araştırmaya dönüşüyor.

Burada film önemli bir soru ortaya koyuyor: İnsan kendisini anlayabilmek için geçmişinin tamamını bilmek zorunda mıdır?

So B. It, bu soruya tek ve kesin bir cevap vermek yerine karakterlerin yaşadığı deneyimler üzerinden düşünme alanı oluşturuyor. Geçmişteki gerçeklerin öğrenilmesi, bazı soruları cevaplayabilirken yeni soruların da ortaya çıkmasına neden olabiliyor.

Bu yaklaşım filmin dramatik yapısını yalnızca sırların ortaya çıkmasına bağlamıyor. Asıl ağırlık, karakterlerin öğrendikleri bilgilerle ne yapacakları üzerinde toplanıyor.

Aile kavramına farklı bir bakış

Film boyunca aile sözcüğünün anlamı genişliyor.

Heidi’nin biyolojik ailesi, komşuluk ilişkileri ve hayatında kendisine destek olan insanlar bir arada düşünüldüğünde, ailenin yalnızca soy bağı üzerinden tanımlanamayacağı görülüyor.

Bu nedenle So B. It, aile ilişkilerini kusursuz veya tek biçimli bir yapı olarak sunmuyor. Aile içerisinde saklanan sırlar, korunma ihtiyacı, sevgi, korku ve geçmişte yapılan seçimler bir arada bulunuyor.

Heidi’nin yolculuğu da bu karmaşık yapıyı anlamlandırma süreci olarak değerlendirilebilir.

Kimlik arayışı filmin merkezinde

Hikâyenin başlangıç noktası annesinin geçmişi olsa da filmin ilerleyen bölümünde Heidi’nin kendi kimliği daha fazla önem kazanıyor.

Bir insanın nereden geldiğini bilmesi, kendisini nasıl tanımladığı üzerinde etkili olabilir. Heidi’nin araştırması da bu nedenle yalnızca bir aile soruşturması gibi ilerlemiyor.

Genç kız, elde ettiği her yeni bilgiyle kendi hayatına farklı bir açıdan bakmaya başlıyor.

Filmin güçlü taraflarından biri burada ortaya çıkıyor. Çocuk karakterin geçmişi araştırması, seyirciyi de “Bizi biz yapan şey nedir?” sorusu üzerinde düşünmeye yöneltiyor.

Stephen Gyllenhaal’ın yönetmenlik anlayışı

Stephen Gyllenhaal, hikâyeyi yüksek tempolu bir gizem filmi şeklinde kurmak yerine karakter merkezli bir drama olarak ele alıyor.

Bu nedenle filmde aksiyonun yerini karakter ilişkileri ve duygusal keşifler alıyor. Heidi’nin farklı insanlarla karşılaşması, geçmiş hakkında yeni bilgiler edinmesi ve kendi hayatını sorgulaması anlatının temel hareket noktalarını oluşturuyor.

Yönetmenin tercihi filmin genel ritmini de belirliyor. So B. It, seyircisini sürekli yeni olaylarla şaşırtmaya çalışan bir yapımdan ziyade, karakterlerin duygularına zaman ayıran bir film.

Bu durum bazı seyirciler için filmin sakin ilerlemesine yol açabilir. Ancak karakter gelişiminin hikâyenin merkezinde olması, bu anlatım biçiminin temel nedenlerinden biri.

Görüntü yönetimi ve filmin atmosferi

Patrick Murguía’nın görüntü yönetimi, Heidi’nin dünyasını sade fakat işlevsel bir görsel anlayışla destekliyor.

Filmin farklı mekânları, genç karakterin yolculuğunun aşamalarını birbirinden ayırıyor. Heidi’nin bildiği çevreden uzaklaşması, yalnızca senaryo açısından değil, görsel açıdan da hikâyenin gelişimini destekliyor.

Atmosfer ise bütünüyle karanlık değil. Film dramatik konulara sahip olmasına rağmen zaman zaman sıcak ve umutlu bir hava yaratıyor.

Bu denge önemli. Çünkü hikâye ağır aile meselelerini ele alırken seyirciyi sürekli kasvetli bir atmosferin içinde bırakmıyor.

Oyuncu kadrosunun tamamlayıcı rolü

Talitha Bateman ve Alfre Woodard filmin merkezinde yer alsa da diğer oyuncular da hikâyenin dünyasının oluşturulmasına katkıda bulunuyor.

John Heard, Jessie Collins, Jacinda Barrett, Dash Mihok ve Cloris Leachman gibi isimlerin yer aldığı kadro, Heidi’nin karşılaştığı yetişkin karakterlerin çeşitlenmesini sağlıyor.

Özellikle deneyimli oyuncuların varlığı, genç başrol oyuncusunun merkezde olduğu anlatının desteklenmesine yardımcı oluyor.

Filmin dramatik yapısında karakterler yalnızca Heidi’nin hikâyesini ilerletmek için kullanılmıyor. Her biri, onun geçmişi anlamlandırma sürecinde farklı bir pencere açıyor.

So B. It filminin öne çıkan yönleri

Filmin en dikkat çekici özelliklerinden biri, çocuk merkezli görünmesine rağmen ele aldığı konuların yetişkin seyirciye de hitap etmesi.

Kimlik, aile, geçmiş, aidiyet ve sevgi gibi konular yaş sınırı olmayan meseleler. Bu nedenle film, genç bir karakter üzerinden anlatılmasına rağmen yalnızca çocuklara yönelik bir yapım olarak değerlendirilmemeli.

Bir başka dikkat çekici nokta da hikâyenin büyük ölçüde karakter ilişkilerine dayanması. Filmdeki gizem unsuru önemli olsa da asıl merak unsuru “Ne oldu?” sorusundan çok “Bu gerçekler karakterleri nasıl değiştirecek?” sorusunda yatıyor.

Filmin sınırlı kalan tarafları

So B. It, yavaş tempolu ve duygusal anlatımı nedeniyle her seyircinin beklentisine hitap etmeyebilir.

Özellikle daha hareketli olay örgülerini tercih eden izleyiciler için Heidi’nin geçmişi araştırma sürecinin bazı bölümleri ağır ilerliyor gibi görünebilir.

Ayrıca filmin bazı duygusal anları doğrudan ve belirgin biçimde işleniyor. Daha minimalist veya gerçekçi aile dramlarına alışkın seyirciler, anlatımın yer yer fazla duygusal olduğunu düşünebilir.

Bununla birlikte bu özellikler filmin bilinçli anlatım tercihleriyle de bağlantılı. Yapım, gerilim yaratmaktan çok karakterlerin yaşadığı duygusal değişime odaklanıyor.

So B. It kimlere hitap ediyor?

Aile ilişkilerini merkeze alan dramaları sevenler için So B. It ilgi çekici bir seçenek olabilir. Özellikle çocuk veya genç karakterlerin kendi geçmişlerini araştırdığı hikâyelerden hoşlanan seyirciler, filmin anlatım biçimine yakınlık duyabilir.

Sarah Weeks’in romanını bilenler açısından ise yapım, edebî hikâyenin sinema diliyle nasıl yeniden yorumlandığını görmek açısından ayrıca değerlendirilebilir.

Filmden yoğun aksiyon, yüksek tempolu gerilim veya büyük sürprizler bekleyenler içinse beklentiyi buna göre ayarlamak gerekiyor. Çünkü yapımın esas amacı heyecan yaratmaktan ziyade bir karakterin geçmişiyle yüzleşmesini anlatmak.

Genel değerlendirme

2016 yapımı So B. It, basit bir aile sırrı hikâyesinin sınırlarını aşarak geçmiş, kimlik ve aidiyet üzerine düşünen bir drama ortaya koyuyor.

Stephen Gyllenhaal’ın yönetmenliğinde şekillenen film, Sarah Weeks’in romanından aldığı temel hikâyeyi Heidi karakterinin bakış açısı üzerinden sinemaya aktarıyor. Talitha Bateman’ın merkezdeki performansı, Alfre Woodard’ın Bernadette yorumu ve deneyimli yardımcı oyuncu kadrosu filmin dramatik yapısını destekliyor.

Filmin asıl yolculuğu ise Heidi’nin yaptığı fiziksel yolculuktan daha derinde gerçekleşiyor. Genç kız geçmişine dair cevaplar ararken, ailesinin hikâyesini ve kendi kimliğini yeniden değerlendirmek durumunda kalıyor.

Bu nedenle So B. It, yalnızca “ailesinin geçmişini araştıran bir çocuk” hikâyesi olarak görülmemeli. Film aynı zamanda insanların geçmişleriyle bugünleri arasında kurduğu ilişkiyi, sevginin ve aidiyetin farklı biçimlerini sorgulayan sakin bir aile dramı niteliği taşıyor.

Spoiler vermeden söylenebilecek en önemli nokta ise şu: Filmin merak unsuru kadar, Heidi’nin cevapları ararken geçirdiği değişim de önem taşıyor. Hikâye tamamlandığında seyircinin elinde yalnızca geçmişe ilişkin bilgiler değil, aile ve kimlik üzerine düşünmeye açık bir anlatı kalıyor.Beni Bırakma Film İncelemesi