Matthew Paris Kimdir?

Giriş

Matthew Paris, 13. yüzyılda yaşamış İngiliz tarihçi, keşiş ve yazardır. Orta Çağ İngiltere’sinin en önemli kronikçilerinden biri kabul edilir. Yazdığı eserler, yalnızca İngiltere tarihi için değil; Avrupa, Haçlı Seferleri ve Moğollar hakkında verdiği bilgiler nedeniyle Orta Çağ dünya tarihi açısından da büyük önem taşır.

Hayatı

Matthew Paris’in doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, yaklaşık 1200 yılı civarında doğduğu kabul edilir. Hayatının büyük bölümünü İngiltere’deki St Albans Manastırı’nda geçirmiştir. Benedikten tarikatına mensup bir keşiştir ve burada hem eğitim almış hem de tarih yazıcılığıyla uğraşmıştır.

1259 yılında St Albans’ta vefat etmiştir. Manastır hayatı sürmesine rağmen, dönemin siyasi gelişmelerini yakından takip etmiş ve krallar ile devlet adamları hakkında ayrıntılı değerlendirmelerde bulunmuştur.

İlmî Kişiliği

Matthew Paris, yalnızca olayları aktaran bir tarihçi değil; aynı zamanda eleştirel bir gözlemcidir. Özellikle İngiltere Kralı III. Henry ve Papalık yönetimi hakkında açık eleştirilerde bulunmasıyla dikkat çeker. Bu yönüyle, Orta Çağ tarihçileri arasında bağımsız düşünceye sahip isimlerden biri olarak kabul edilir.

Ayrıca iyi bir ressam ve haritacıydı. Eserlerinde çizimler, haritalar ve minyatürler kullanmıştır.

Eserleri

Matthew Paris’in en önemli eserleri şunlardır:

• Chronica Majora (Büyük Kronikler)
  En meşhur eseridir. Yaratılıştan başlayarak 1259 yılına kadar olan olayları anlatır. Özellikle 13. yüzyıla ait bölümler birinci elden kaynak niteliğindedir.
• Historia Anglorum (İngilizlerin Tarihi)
  İngiltere tarihine odaklanan daha kısa bir kroniktir.

Bu eserlerde İngiltere’nin yanı sıra:

• Haçlı Seferleri,
• Papalık–krallık ilişkileri,
• Moğollar (Tatarlar),
• Avrupa’daki siyasi gelişmeler

hakkında da önemli bilgiler yer alır.

Tarih Anlayışı ve Önemi

Matthew Paris, çağdaş olayları bizzat gözlemleyerek ya da güvenilir kaynaklardan derleyerek yazmıştır. Moğollar hakkında verdiği bilgiler, Avrupalı seyyah ve elçilerin aktardıklarıyla birlikte değerlendirilmiştir. Bu yönüyle onun eserleri, Avrupa’nın Doğu dünyasını algılayışını anlamak açısından çok değerlidir.

Ayrıca tarih yazımında sadece kralların değil, halkın yaşadığı sorunlara da yer vermesi, onu döneminin ötesinde bir tarihçi yapmıştır.

Sonuç

Matthew Paris, Orta Çağ İngiltere tarihinin en önemli kronikçilerinden biridir. Eleştirel üslubu, ayrıntılı anlatımı ve çok yönlü bakış açısı sayesinde eserleri günümüzde de tarihçiler için temel kaynaklar arasında yer almaktadır. Onun çalışmaları, 13. yüzyıl Avrupa’sının siyasi, sosyal ve kültürel yapısını anlamada büyük katkı sağlamıştır.