Sinema&Dizi

2011 yapımı Bir Zamanlar Anadolu’da, yalnızca Türk sinemasının değil, son yılların dünya sinemasının da en dikkat çekici yapımları arasında gösterilen filmlerden biridir. Yönetmenliğini ve senaristliğini Nuri Bilge Ceylan’ın üstlendiği film, görünürde bir cinayet soruşturmasını merkezine alsa da aslında insan doğasına, yalnızlığa, vicdana ve taşra yaşamının görünmeyen katmanlarına dair derin bir anlatı sunar.

İlk gösterimini Filmekimi kapsamında gerçekleştiren Hayat, gösterime girdiği andan itibaren hem eleştirmenler hem de sinema seyircileri arasında dikkat çekici tartışmalar yarattı. Demirkubuz’un önceki filmlerinde olduğu gibi burada da olaylardan çok karakterlerin ruhsal dünyaları ve onların hayata karşı tutumları ön plana çıkıyor.

Başrollerinde Selahattin Paşalı, Ekin Koç, Selin Yeninci ve Erol Babaoğlu'nun yer aldığı film; görünürde bir kasabaya yeni atanan genç bir savcının hikâyesini anlatırken, aslında çok daha geniş bir toplumsal yapıyı incelemektedir. Güç ilişkileri, yalnızlık, ahlaki baskılar, taşra düzeni ve bireyin sistem karşısındaki kırılganlığı, filmin temel yapı taşlarını oluşturur.

Yaklaşık üç saatten uzun süresine rağmen izleyicisini sürekli zihinsel olarak canlı tutmayı başaran yapım, yalnızca olay örgüsüyle değil; karakterleri, diyalogları, görsel dili ve felsefi derinliğiyle de dikkat çeker. Film, yüzeyde sakin ve durağan görünse de insan psikolojisinin en karmaşık noktalarına doğru ilerleyen yoğun bir anlatı sunar.

Film gösterime girdiği dönemde özellikle cesur sahneleri nedeniyle tartışma yaratmış, ancak zaman içinde yalnızca romantik bir hikâye olmaktan çok daha fazlasını temsil ettiği anlaşılmıştır. Bugün Monika’yla Bir Yaz, Bergman sinemasının gelişiminde önemli bir dönemeç olarak görülür. Yönetmenin ilerleyen yıllarda işleyeceği yalnızlık, insan ilişkileri, kimlik çatışmaları ve duygusal yabancılaşma gibi temaların ilk güçlü işaretleri bu filmde belirgin biçimde hissedilir.

1975 yılında gösterime giren Barry Lyndon, ilk döneminde hak ettiği değeri tam anlamıyla göremeyen filmlerden biri olsa da yıllar içinde yeniden keşfedilmiş ve bugün Kubrick filmografisinin en önemli eserleri arasında anılmaya başlanmıştır. Film yalnızca tarihi bir hikâye anlatmaz; sınıf sistemi, hırs, güç, kimlik, yükseliş ve çöküş gibi evrensel meseleleri derin bir sinema diliyle işler.

1946 yapımı film, savaş sonrası dönemin toplumsal atmosferini, insanların kaygılarını ve umut arayışını güçlü bir dramatik yapı içinde sunar. Yüzeyde sıcak bir aile hikâyesi gibi görünse de altında insan psikolojisine dair çok derin sorular bulunur: Bir insanın hayatı gerçekten ne kadar değerlidir? Bir kişinin varlığı başkalarının yaşamlarını ne ölçüde etkiler? Başarı denilen şey gerçekten maddi ölçülerle mi belirlenir?

Başrolde Malcolm McDowell yer alırken, film yalnızca şiddeti anlatan bir hikâye değildir. Görünürde gençlik suçları, toplumsal çöküş ve suç psikolojisi üzerine ilerleyen anlatı, derinlerinde insan doğası, ahlak, özgür seçim ve devlet kontrolü gibi ağır felsefi sorular taşır.

Eduard Artemyev, 30 Kasım 1937 tarihinde Sovyetler Birliği'nin Novosibirsk kentinde dünyaya geldi. Çocukluğu II. Dünya Savaşı'nın gölgesinde geçti. Savaş yıllarının yarattığı sosyal ve ekonomik zorluklar, Sovyet toplumunda yetişen birçok sanatçı gibi onun da karakterinin şekillenmesinde etkili oldu.

Stalker, Sovyet sinemasının en etkileyici ve felsefi yapıtlarından biri olarak kabul edilen, yönetmenliğini Andrei Tarkovsky üstlendiği 1979 yapımı bir bilimkurgu-dram filmidir. Film, tür sınırlarını bilinçli olarak bulanıklaştırarak klasik bilimkurgunun teknik ve aksiyon odaklı yapısından uzaklaşır; bunun yerine insanın iç dünyasına, inançlarına ve arzularına yönelen varoluşsal bir yolculuk sunar.