Lockheed Martin Nedir?

Şirketin Tarihi, Teknolojileri ve Küresel Savunma Sanayisindeki Yeri

Havacılık ve savunma teknolojileri, ülkelerin güvenlik politikalarını şekillendiren en önemli sanayi alanları arasında yer alır. Bu sektörde faaliyet gösteren şirketler yalnızca uçak veya askerî araç üretmekle kalmaz; radar sistemlerinden uydu altyapılarına, gelişmiş yazılımlardan füze savunma teknolojilerine kadar geniş bir mühendislik alanında çalışır. ABD merkezli Lockheed Martin de bu kapsamlı teknoloji ekosisteminin önde gelen kuruluşlarından biridir.

Savaş uçakları, askerî nakliye platformları, füze savunma çözümleri ve uzay sistemleriyle tanınan Lockheed Martin, özellikle büyük ölçekli savunma projelerinde üstlendiği görevlerle dikkat çeker. Şirketin geliştirdiği teknolojiler, farklı ülkelerin hava kuvvetleri ve savunma kuruluşları tarafından kullanılırken uzay tabanlı sistemleri de haberleşme ve güvenlik altyapılarında önemli bir yer tutar.

Lockheed Martin’in faaliyetlerini anlamak için şirketin kuruluş sürecini, temel iş kollarını, ekonomik yapısını ve teknolojik yatırımlarını birlikte değerlendirmek gerekir. Çünkü şirketin uluslararası konumu, yalnızca ürettiği platformlardan değil, bu sistemleri tasarlama, geliştirme, entegre etme ve uzun yıllar boyunca destekleme kapasitesinden kaynaklanır.

Lockheed Martin Nedir?

Lockheed Martin Corporation, Amerika Birleşik Devletleri merkezli çok uluslu bir havacılık, savunma ve uzay teknolojileri şirketidir. Genel merkezi Maryland eyaletinin Bethesda kentinde bulunan kuruluş, askerî sistemlerin geliştirilmesi ve üretimi konusunda dünyanın tanınmış sanayi gruplarından biri olarak kabul edilir.

Şirketin çalışma alanları oldukça geniştir. Askerî uçakların tasarlanması, hava ve füze savunma sistemlerinin geliştirilmesi, radar ve görev elektroniği çözümlerinin üretilmesi, uydu teknolojilerinin hazırlanması ve savunma altyapılarının yazılımla desteklenmesi bu faaliyetlerin başlıcalarıdır.

Lockheed Martin’in iş modeli, günlük tüketim ürünleri satan şirketlerden önemli ölçüde farklıdır. Ürünlerinin büyük bölümü, devlet kurumlarının ihtiyaçlarına göre tasarlanan ve yıllar boyunca devam eden projeler kapsamında geliştirilir. Bu nedenle üretim süreçleri; araştırma, mühendislik, test, sertifikasyon, teslimat ve bakım aşamalarını kapsar.

Bir savaş uçağının operasyonel başarısı, yalnızca gövdesinin ve motorunun performansına bağlı değildir. Radarlar, sensörler, haberleşme sistemleri, görev bilgisayarları ve yazılımlar da uçağın işlevlerini belirler. Lockheed Martin’in uzmanlık alanlarından biri, bu farklı bileşenlerin ortak bir sistem içinde çalışmasını sağlamaktır.

Şirketin faaliyetleri savunma sektörünün yanı sıra uzay teknolojileriyle de bağlantılıdır. Uydular, erken uyarı sistemleri ve uzay araçları gibi projeler, modern haberleşme ve güvenlik altyapılarının geliştirilmesine katkıda bulunur.

Bir Havacılık Girişiminden Küresel Şirkete: Lockheed Martin’in Tarihi

Lockheed Martin’in geçmişi, havacılığın yeni bir teknoloji alanı olarak gelişmeye başladığı 20. yüzyılın ilk dönemlerine dayanır. Şirketin bugünkü kurumsal kimliği, havacılık tarihinde önemli yer tutan iki Amerikan şirketinin birleşmesiyle oluşmuştur.

Lockheed markasının kökeni, Allan ve Malcolm Loughead kardeşlerin 1912 yılında başlayan havacılık girişimlerine kadar uzanır. Şirket, sonraki yıllarda farklı kurumsal değişimlerden geçerek uçak tasarımı ve üretiminde tanınan bir isim hâline geldi. Martin şirketi ise Glenn L. Martin tarafından kuruldu ve Amerikan havacılık endüstrisinin gelişiminde rol oynayan üreticiler arasında yer aldı.

Lockheed Martin Corporation, 1995 yılında Lockheed ile Martin Marietta’nın birleşmesi sonucunda kuruldu. Bu birleşme, havacılık, savunma elektroniği ve uzay teknolojileri alanlarındaki uzmanlıkların daha büyük bir kurumsal yapı altında toplanmasını sağladı.

Birleşmenin gerçekleştiği dönemde savunma sanayisi önemli bir dönüşüm geçiriyordu. Yeni nesil askerî sistemlerin geliştirilmesi, mekanik üretimin yanı sıra bilgisayar teknolojilerini, elektronik donanımları ve gelişmiş yazılımları da gerekli kılıyordu. Daha büyük mühendislik ekipleriyle çalışabilen şirketler, kapsamlı savunma projelerini yürütme açısından önemli avantajlar elde ediyordu.

Lockheed Martin’in gelişiminde öne çıkan bir diğer unsur, ileri havacılık araştırmalarıyla tanınan Skunk Works birimidir. Bu birim, alışılmış üretim yaklaşımlarının dışında çözümler geliştirmesi ve yüksek performanslı hava araçları üzerindeki çalışmalarıyla bilinir.

Şirketin tarihsel yolculuğu, havacılık teknolojilerinin değişimini de yansıtır. İlk dönemlerde uçak tasarımı ve üretimi öne çıkarken zamanla sensörler, dijital kontrol sistemleri, veri işleme teknolojileri ve platformlar arası iletişim daha belirleyici hâle gelmiştir.

Şirketin Dört Temel İş Alanı

Lockheed Martin, farklı uzmanlık gerektiren projelerini dört ana iş birimi üzerinden yürütür. Bu yapı, şirketin havacılık üretiminden füze savunmasına ve uzay teknolojilerine kadar uzanan faaliyetlerini daha düzenli biçimde yönetmesini sağlar.

Havacılık sistemleri

Havacılık birimi, askerî uçakların tasarımı, üretimi ve modernizasyonu üzerinde çalışır. F-35 Lightning II, F-16 Fighting Falcon ve C-130 Hercules, bu alanın en bilinen platformları arasındadır. Uçakların uzun süre kullanılabilmesi için teknik destek ve bakım hizmetleri de bu faaliyetlerin önemli bir parçasıdır.

Füze ve atış kontrol teknolojileri

Bu iş kolunda füze sistemleri, hava savunma çözümleri ve hassas vuruş teknolojileri geliştirilir. Radarlar, hedef takibi, komuta sistemleri ve önleme teknolojileri gibi bileşenlerin bir arada çalışması, bu sistemlerin temel özelliklerindendir.

Döner kanatlı araçlar ve görev sistemleri

Sikorsky helikopterleri, deniz sistemleri, radar teknolojileri ve askerî haberleşme altyapıları bu alanda öne çıkar. Komuta-kontrol sistemleri, simülasyon teknolojileri ve elektronik çözümler de farklı savunma platformlarının koordinasyonuna katkı sağlar.

Uzay teknolojileri

Uydu sistemleri, uzay araçları ve erken uyarı altyapıları bu birimin faaliyet alanları arasındadır. Uzay tabanlı teknolojiler, güvenli haberleşmenin sağlanması ve stratejik bilgilerin toplanması açısından önem taşır.

Bu iş kollarının ortak noktası, karmaşık teknolojileri tek bir operasyonel yapı içerisinde birleştirmeleridir. Örneğin bir savunma sisteminin etkinliği, yalnızca kullandığı donanımla değil, farklı bileşenlerin ne kadar hızlı ve güvenilir iletişim kurabildiğiyle de ilişkilidir.

Lockheed Martin’in Tanınmış Ürünleri

Şirketin dünya çapında tanınmasını sağlayan unsurların başında, farklı görevler için geliştirilmiş hava araçları ve savunma sistemleri gelir. Bu ürünler arasında hem uzun yıllardır hizmet veren platformlar hem de gelişmiş dijital teknolojilerle donatılmış yeni nesil sistemler bulunur.

4

F-35 Lightning II

F-35 Lightning II, düşük radar görünürlüğü, gelişmiş sensörleri ve dijital görev altyapısıyla öne çıkan beşinci nesil savaş uçağı ailesidir. Farklı operasyonel ihtiyaçlara göre geliştirilen varyantları bulunan uçak, Lockheed Martin’in en kapsamlı projelerinden biridir.

F-35 programı yalnızca uçakların üretilmesiyle sınırlı değildir. Yazılım güncellemeleri, bakım, yedek parça tedariki, eğitim ve teknik destek de programın uzun vadeli kapsamına girer. Dolayısıyla bu proje, şirketin hem mühendislik kapasitesini hem de uluslararası tedarik ilişkilerini ortaya koyan önemli bir örnektir.

F-16 Fighting Falcon

F-16, çok amaçlı görevler için geliştirilen ve çok sayıda ülkenin hava kuvvetlerinde kullanılan bir savaş uçağıdır. Farklı görev ihtiyaçlarına uyarlanabilmesi ve zaman içinde modernize edilebilmesi, platformun uzun yıllar boyunca kullanılmasını sağlamıştır.

Uçağın gelişim sürecinde radar, aviyonik sistemler ve görev bilgisayarları gibi bileşenlerde çeşitli yenilikler uygulanmıştır. F-16 örneği, savunma sanayisinde mevcut platformların teknolojik güncellemelerle hizmette tutulmasının önemini gösterir.

C-130 Hercules

C-130 Hercules, askerî nakliye ve lojistik görevlerinde kullanılan bir uçak ailesidir. Personel ve malzeme taşımacılığı, insani yardım faaliyetleri ve afet bölgelerine ekipman ulaştırılması gibi görevlerde değerlendirilebilir.

C-130 ailesinin uzun hizmet geçmişi, savunma havacılığında dayanıklılık ve operasyonel esnekliğin önemini ortaya koyar. Bu tür nakliye uçakları, savaş görevlerinin yanı sıra lojistik ve insani yardım faaliyetlerinde de işlev görür.

Füze savunma sistemleri

Lockheed Martin, hava ve füze savunması alanında farklı sistemlerin geliştirilmesine katkıda bulunur. THAAD ve PAC-3 programları, bu alandaki tanınmış örnekler arasındadır.

Bu teknolojilerde algılama, hedef takibi, veri işleme ve önleme mekanizmaları birlikte çalışır. Sistemlerin tasarımı kadar test edilmesi, bakımının yapılması ve diğer savunma unsurlarıyla uyumlu hâle getirilmesi de önemlidir.

Uydu ve uzay platformları

Şirketin uzay alanındaki çalışmaları, haberleşme uydularından güvenlik amaçlı sistemlere ve çeşitli uzay araçlarına kadar uzanır. Bu teknolojiler, dünya üzerindeki farklı noktalar arasında iletişim kurulmasına ve belirli görevler için veri toplanmasına yardımcı olur.

Uzay projeleri genellikle uzun geliştirme süreleri ve yüksek mühendislik maliyetleri gerektirir. Bu nedenle Lockheed Martin’in uzay alanındaki faaliyetleri, şirketin uzun vadeli teknoloji yatırımları açısından önemli bir yer tutar.

Lockheed Martin’in Ekonomik Yapısı ve Gelir Modeli

Lockheed Martin’in finansal yapısını belirleyen temel unsur, büyük ölçekli ve uzun süreli savunma sözleşmeleridir. Şirketin gelirleri ağırlıklı olarak devlet kurumlarıyla yürütülen projelerden, uluslararası savunma satışlarından ve mevcut sistemlere sağlanan destek hizmetlerinden oluşur.

Şirketin 2025 yılına ilişkin finansal raporlamasında yaklaşık 75 milyar dolarlık net satış, 5 milyar dolar civarında net kâr ve 193,6 milyar dolarlık sipariş birikimi bildirildi. Bu rakamlar, Lockheed Martin’in faaliyet gösterdiği pazarın ekonomik büyüklüğünü ortaya koyar.

Sipariş birikimi, gelecekte yerine getirilmesi beklenen sözleşmelerin toplamını ifade eder. Bu tutar doğrudan şirketin kasasındaki para olarak değerlendirilmemelidir; gelirlerin kaydedilmesi, sözleşmelerin koşullarına ve işlerin tamamlanma aşamalarına bağlıdır.

Savunma projelerinin uzun vadeli yapısı, şirketin mali performansını çeşitli etkenlere duyarlı hâle getirir. Üretim gecikmeleri, ham madde maliyetleri, tedarik zinciri sorunları ve teknik gereksinimlerdeki değişiklikler kârlılığı etkileyebilir. Buna karşılık uzun süreli bakım anlaşmaları ve devam eden modernizasyon programları, düzenli iş hacminin korunmasına yardımcı olabilir.

Lockheed Martin’in gelir kaynaklarını değerlendirirken şirketin yalnızca yeni ürün satışlarına değil, mevcut platformların kullanım ömrü boyunca sağlanan hizmetlere de odaklandığını unutmamak gerekir.

Araştırma, Geliştirme ve Yeni Nesil Teknolojiler

Savunma sektöründe rekabetçi kalabilmek, mevcut ürünleri üretmeye devam etmekten daha fazlasını gerektirir. Değişen tehditlere, yeni operasyonel ihtiyaçlara ve dijital teknolojilerdeki ilerlemelere uyum sağlamak için sürekli araştırma yapılması gerekir. Lockheed Martin de mühendislik ve teknoloji yatırımlarını faaliyetlerinin önemli bir parçası olarak konumlandırır.

Şirketin çalışmalarında öne çıkan alanlardan biri yapay zekâdır. Büyük miktardaki verilerin analiz edilmesi, bakım ihtiyacının tahmin edilmesi ve farklı sistemlerden gelen bilgilerin değerlendirilmesi, bu teknolojinin kullanılabileceği başlıca alanlardır. Ancak yapay zekâ destekli sistemlerin güvenilirliği, insan denetimi ve siber güvenlik gibi konular da en az performansları kadar önemlidir.

Bir başka önemli alan, otonom sistemlerdir. Belirli görevleri insan müdahalesini azaltarak yerine getirebilen teknolojiler, savunma ve havacılık sektörlerinde giderek daha fazla araştırılmaktadır. Bu sistemlerin geliştirilmesinde güvenli çalışma koşulları, kontrol mekanizmaları ve beklenmedik durumlara karşı dayanıklılık temel mühendislik sorunları arasında yer alır.

Şirketin araştırma faaliyetleri şu alanlarda da yoğunlaşır:

• Gelişmiş havacılık mühendisliği: Aerodinamik tasarım, yeni malzemeler, sensörler ve uçuş kontrol teknolojileri.
• Siber güvenlik: Dijital altyapıların korunması, güvenli iletişim ve yetkisiz erişimlerin önlenmesi.
• Sistem entegrasyonu: Farklı platformların veri paylaşabilmesi ve koordineli çalışabilmesi.
• Uzay teknolojileri: Uydu sistemleri, uzay araçları ve stratejik haberleşme altyapıları.
• Üretim teknolojileri: Üretim süreçlerinin verimliliğini artıran yöntemler ve kalite kontrol uygulamaları.

Bu alanlardaki yeniliklerin operasyonel kullanıma dönüşmesi zaman alabilir. Savunma sistemlerinin kapsamlı testlerden geçirilmesi, güvenlik gereksinimlerini karşılaması ve uzun süreli kullanım için doğrulanması gerekir.

Lockheed Martin ve ABD Savunma Politikası

Lockheed Martin’in küresel konumunu anlamak için ABD’nin savunma sanayisiyle kurduğu ilişkiye bakmak gerekir. Şirket, ülkenin çeşitli askerî modernizasyon programlarında ana yüklenici veya teknoloji tedarikçisi olarak görev üstlenir.

Devlet kurumlarıyla yapılan sözleşmeler, yalnızca üretimi değil; tasarım, test, teslimat, bakım ve modernizasyon süreçlerini de kapsayabilir. Bu durum, şirket ile kamu kurumları arasındaki ilişkinin uzun yıllara yayılmasına neden olur.

Örneğin bir askerî uçak hizmete girdikten sonra yazılım güncellemelerine, yedek parçalara ve teknik desteğe ihtiyaç duyabilir. Aynı şekilde bir füze savunma sisteminin farklı tehditlere uyum sağlaması için mevcut bileşenlerinin yenilenmesi gerekebilir. Bu hizmetler, savunma sanayisinin devamlılığını sağlayan unsurlar arasındadır.

Bununla birlikte büyük savunma sözleşmeleri, kamu harcamalarının nasıl kullanıldığı konusunda tartışmalara da yol açabilir. Projelerin maliyetleri, teslimat takvimleri ve elde edilen sonuçlar, kamu denetimi açısından önem taşır. Bu nedenle Lockheed Martin’in ekonomik başarısı değerlendirilirken teknik kapasitesi kadar sözleşmelerin yönetimi ve hesap verebilirlik de dikkate alınmalıdır.

Lockheed Martin’in Uluslararası Pazardaki Konumu

Lockheed Martin, ABD dışındaki savunma pazarlarında da faaliyet gösterir. Şirketin geliştirdiği uçaklar ve diğer savunma teknolojileri, farklı ülkelerin askerî ihtiyaçları doğrultusunda kullanılmaktadır.

Uluslararası savunma anlaşmaları çoğunlukla karmaşık süreçlerden oluşur. Bir ülkenin belirli bir uçağı satın alması; eğitim, bakım, yedek parça, teknik destek ve lojistik altyapı yatırımlarını da beraberinde getirebilir. Bu nedenle savunma sistemlerinin tedariki, yalnızca ilk satın alma maliyetiyle değerlendirilemez.

İhracat izinleri ve devletler arası anlaşmalar da bu pazarda belirleyici rol oynar. Askerî teknolojilerin satışı, ülkelerin mevzuatına ve siyasi kararlarına bağlıdır. Dolayısıyla bir ürünün teknik açıdan tercih edilmesi, satışın kesinleşeceği anlamına gelmez.

Lockheed Martin’in uluslararası rekabet gücü; ürünlerinin performansı, üretim kapasitesi, teslimat süreleri ve uzun vadeli destek olanaklarıyla ilişkilidir. Şirketin küresel pazardaki konumu, aynı zamanda ülkelerin güvenlik politikalarından ve savunma bütçelerindeki değişimlerden etkilenir.

Lockheed Martin’in Türkiye Açısından Önemi

Türkiye ile Lockheed Martin arasındaki ilişki değerlendirildiğinde F-16 Fighting Falcon savaş uçakları öne çıkan başlıklardan biridir. F-16 platformu, Türk Hava Kuvvetlerinin envanterinde uzun süredir kullanılan önemli hava araçları arasında yer alır.

Bu tür platformların hizmette tutulması, bakım ve onarım çalışmalarının yanı sıra yedek parça temini, modernizasyon ve teknik destek süreçlerini gerektirir. Dolayısıyla uluslararası savunma şirketleriyle kurulan ilişkiler, bir ürünün teslim edilmesinden sonra da devam edebilir.

Türkiye’nin yerli savunma sanayisini geliştirme hedefi de bu çerçevede önem taşır. Yerli uçak projeleri, insansız hava araçları, elektronik sistemler ve millî yazılım çalışmaları, ülkenin kendi teknolojik kapasitesini artırma çabasının farklı örnekleridir.

Bununla birlikte Türkiye ile Lockheed Martin arasında belirli bir dönemde gündeme gelen satın alma veya modernizasyon konuları, güncel resmî açıklamalar üzerinden ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Mevcut bir ürünün envanterde bulunması, yeni bir siparişin verildiğini veya teknoloji transferi gerçekleştirildiğini tek başına göstermez.

Lockheed Martin’in Rakipleri

Savunma ve havacılık pazarında Lockheed Martin, farklı alanlarda faaliyet gösteren büyük şirketlerle rekabet eder. Bu rekabetin kapsamı, ürün grubuna ve projenin niteliğine göre değişiklik gösterir.

RTX

Füze savunma sistemleri, radarlar ve havacılık teknolojileri alanında faaliyet gösteren önemli bir rakiptir.

Northrop Grumman

Stratejik havacılık, uzay sistemleri ve gelişmiş savunma teknolojileri üzerinde çalışır.

Boeing

Ticari uçak üretiminin yanında askerî hava araçları ve savunma sistemleri geliştirir.

BAE Systems

Askerî havacılık, elektronik sistemler ve savunma teknolojileri alanlarında uluslararası projeler yürütür.

Airbus

Ticari havacılık, askerî nakliye uçakları, helikopterler ve uzay sistemleri alanlarında faaliyet gösterir.

Bu kuruluşlar arasındaki rekabeti belirleyen unsurlar arasında teknoloji geliştirme kapasitesi, üretim maliyetleri, teslimat performansı ve uluslararası sözleşmelere erişim bulunur. Her şirketin bütün alanlarda doğrudan rakip olduğu düşünülmemelidir; rekabet, belirli ürünler ve projeler üzerinden şekillenir.

Şirket Hakkındaki Eleştiriler ve Riskler

Lockheed Martin’in faaliyet gösterdiği sektör, ekonomik büyüklüğü ve stratejik etkisi nedeniyle çeşitli eleştirilere konu olur. Özellikle kamu kaynaklarının kullanımı, savunma sözleşmelerinin maliyetleri ve silah ihracatının uluslararası sonuçları tartışılan başlıklar arasındadır.

Büyük ölçekli savunma projelerinde teknik sorunlar veya üretim gecikmeleri yaşanması, teslimat planlarını ve maliyetleri etkileyebilir. Karmaşık sistemlerin geliştirilmesi, farklı mühendislik disiplinlerinin birlikte çalışmasını gerektirdiği için beklenmeyen sorunların ortaya çıkması mümkündür.

Bunun yanı sıra savunma sanayisi şirketlerinin uluslararası çatışmalardaki rolü, etik sorumlulukları ve ihracat politikaları hakkında farklı görüşler bulunur. Bu tartışmalar değerlendirilirken şirketlerin somut faaliyetleri, ilgili anlaşmalar ve doğrulanabilir bilgiler esas alınmalıdır.

Çevresel etkiler, kaynak kullanımı, tedarik zincirindeki çalışma koşulları ve üretim güvenliği de büyük ölçekli sanayi kuruluşları açısından önemlidir. Dolayısıyla şirketin performansı yalnızca gelirleri ve teknolojik ürünleri üzerinden değil, faaliyetlerinin ekonomik ve toplumsal sonuçları bakımından da ele alınmalıdır.

Lockheed Martin’in Geleceği Nasıl Şekillenecek?

Savunma teknolojilerindeki değişim, Lockheed Martin’in gelecekteki faaliyetlerini belirleyecek başlıca etkenlerden biridir. Yapay zekâ, gelişmiş sensörler, otonom platformlar, siber güvenlik ve uzay tabanlı sistemler sektörün gelişiminde giderek daha fazla önem kazanmaktadır.

Şirketin bu alanlardaki başarısı, yeni teknolojiler geliştirmesinin yanı sıra mevcut ürünlerini güncel tutabilmesine de bağlıdır. Uzun yıllar hizmette kalan uçakların modernizasyonu, yazılım altyapılarının yenilenmesi ve bakım süreçlerinin iyileştirilmesi, gelecekte de önemli iş alanları olmayı sürdürebilir.

Öte yandan şirketin büyümesi kesin değildir. Savunma bütçelerindeki değişimler, uluslararası rekabet, üretim kapasitesi ve projelerin maliyetleri finansal sonuçları etkileyebilir. Bu nedenle geleceğe yönelik değerlendirmelerde teknolojik gelişmelerin yanında ekonomik ve siyasi koşulların da dikkate alınması gerekir.

Sonuç

Lockheed Martin, havacılık, savunma ve uzay teknolojilerinde uzmanlaşmış, uluslararası ölçekte etkili bir Amerikan şirketidir. 1995 yılında gerçekleşen birleşmeyle bugünkü yapısını kazanan kuruluş, F-35 ve F-16 gibi savaş uçaklarının yanı sıra askerî nakliye platformları, füze savunma sistemleri ve uydu teknolojileriyle tanınır.

Şirketin sektördeki konumu, yalnızca ürün geliştirme yeteneğinden kaynaklanmaz. Karmaşık sistemleri bir araya getirmesi, uzun vadeli projeleri yönetmesi ve mevcut platformlara teknik destek sağlaması da bu konumun önemli parçalarıdır.

Bununla birlikte Lockheed Martin’in geleceği, savunma harcamalarının seyri, teknolojik rekabet, üretim maliyetleri ve uluslararası ilişkiler gibi birçok etkene bağlıdır. Şirketi doğru değerlendirmek için mühendislik başarılarını, ekonomik büyüklüğünü ve faaliyetlerinin doğurduğu tartışmaları birlikte ele almak gerekir.Microsoft Nedir?