İbni rüşd, 1126 yılında kurtuba’da doğmuş, 1198 yılında marekeş’te ömrünü tamamlamıştır. Bilim insanları ve kadılar yetiştiren köklü bir aileden gelen ibni rüşd fıkıh, kelam, edebiyat ve tıp eğitimi almıştır. Asıl adı: Ebu Velit Bin Muhammet’tir. Felsefe üzerine yaptığı uzun incelemelerini İbni Zühr ve İbni Tufeyl ile birlikte yürüttü.

Kelamda eşarilerin, fıkıhta malikilerin yöntemini benimsedi.

Aristotales’un belli başlı eserlerini İslâm’ın kurallarını dikkate alarak yeniden yorumlayan İbni Rüşd, adını tarihe yazdıran asıl ayrışmasını Gazali’nin eserlerini inceledikten sonra Gazali’nin inancı mantık’tan üstün gören yorumuna karşı çıkarak yaptı. Felsefe, akıl ve mantık konularındaki akıl yürütmeleri ile Gazali’nin inanç doktrinine eleştiriler yöneltti.

İbni rüşd, batı düşünce dünyasında “Averroes” adıyla tanınır.

 

İbni Haldun 1332-1406 yılları arasında yaşamış en önemli arap ve İslâm filozoflarından birisidir. İslâmiyet dönemi filozoflarının başı ya saraylardan ya da bağnaz tabandan dolayı hep dertte olmuştur. Timur’un saraylarında hizmet verdiği dönem de, Bu sıkıntıları İbni Haldun’un yaşam biyografisini incelediğimizde de görürüz. Ebu Abdullah’la olan dostluğu nedeniyle bir yıl kadar hapis yattı.

Tam adı “Veliyettin Ebu Zeyd Abdurrahman Bin Muhammet Et-Tunusi” olan İbni Haldun:

Kendi döneminde yaşayan filozoflarla yaptığı derin tartışmalar ile birlikte kendisinden önce yaşamış İslâmiyet dönemi filozoflarının da eserlerini inceledi. İbni Haldun bilgiye ulaşmak ve bir damla misali başladığı bilgilenme yolculuğunda Yunan ve Latin filozoflarının da eserlerini inceleyerek ve hatta bizzat ispanya’da bir dönem yaşayarak bilgi, birikim ve tecrübesini gerçek anlamda derya boyutuna ulaştırmıştır.

İspanya’dan dönüp Cezayir/Tlemsen’e yerleşen İbni Haldun okuduklarının yanında gezip-görerek deneyimlediği bilgi birikimini, o güne kadar hiçbir filozof tarafından gerçekleştirilememiş bir boyutu içeren nitelikli eseri olan Mukaddime (başlangıç) adlı eserini kaleme almaya başlamıştır.

Daha sonra Mısır El-Ezher camisi ile Kamhiye Medresesi’nde mühendislik yaparak yaşamını sürdüren İbni Haldun, mukaddime adlı eserinde gözlem ile akıl yürütmenin deneysel akıl üretme ve yürütme ile kıyas kabul etmeyecek kadar geri olduğu fikrine dayalı olarak, “toplumsal yaşam”, “kavimler”, “toplum”, “devlet”, “din”, “tarih”, “tarih felsefesi”, “bilim” ve “hukuk”  üzerine içinde yaşadığı tarihsel dönemin çok ilerisinde olan tespitlerde bulundu.

Bu tespitlerin ana eksenini insanların içinde yaşadığı toplumların, içinde yaşadığı coğrafyanın özelliklerine göre biçimlenmesini, konar-göçer topluluklarla yerleşik yaşam kabilelerinin üzerinde her iki yaşam biçiminin içerdiği zorluğa eşdeğer bir hiyerarşik kurallar silsilesinin belirleyici olduğunu, bu yanıyla devlet-düzen ve dayanışma düşüncesinin nesnel gerçeklik yanının insanın belirleyeni haline gelip o insanın özünü biçimlendirdiğini tespit etmiştir. Dönem dönem gericileşen dış belirleyenin kendisine karşı doğru bir öz içinde köz olarak insanın böyle bir durumda hangi doğrulara sarılması gerektiğinin yol ve yöntemlerini her konunun kendisini derin bir bakış açısı ile tespit etmiştir.

pop haber olarak yayınladığımız bu yazı www.popsozluk.com yetkililerinin verdiği izin ile sitemizde yayımlanmıştır.